Empezando...

Bienvenido y bien hallado,
espero que no te tomes muy en serio lo que en este blog puedas leer.
Broma cósmica,la vida, es un sinfín de cosas, sucesos, sueños e ilusiones, pasiones y tristezas, que muchos piensan inconexas y yo creo que forman parte de ti, de tu esencia y ser.
Con lo que aquí escribo no pretendo juzgar, cambiar ni criticar a nadie, sólo pretendo, en la medida de lo posible que puedas ver un poquito de mi experiencia vital en Moçambique con mis ojos.
Un abrazo.
Y cómo dijo el Loco de la colina "La vida hay que vivirla!"

De lo leido...


“Te vas a separar de tus antepasados. Ahora tienes que transformarte en otro hombre”
(Mia Couto, “Tierra sonambula”)


“¿Qué es lo que hace caminar al camino? Es el sueño. Mientras la gente sueña, el camino permanecerá vivo. Es para eso para lo que sirven los caminos, para hacernos parientes del futuro.
(Dicho de Tuahir, "Tierra sonambula")


"La historia a menudo es producto de la irreflexión. Es una hija bastarda de la estupidez humana, el fruto de unas mentes obnubiladas, de la idiotez y de la locura. En casos tales,la escriben personas que no saben lo que hacen, más aún, que no quieren saberlo; rechazan tal posibilidad con furia y repugnancia." Ébano de Ryszard Kapuściński

viernes, 12 de diciembre de 2008

Comezos

Ben os primeros días de traballo foron máis que nada de tanteo, reunión coa xente e visitas. Non sei si se parece o que eu agardaba pero o certo é que isto está moi organizado pero o revés, burocracia creo que sería a palabra, onte entereime que para que a Delegada das Pescas na provincia fora a visitar a familia foi necesario o consentimento do Gobernador, a ver cando o coñezo.
Por cada oficina son, eu que sei 10 persoas, inda non teño moi claro que é o que fai cada un, pero aí andan as voltas con millóns de papeis.
O venres fomos a Metangula, onde o IIP ten un centro de investigacións, ben hai que chamalo dalgún xeito porque realmente é unha casiña, con 0 de instalacións de laboratorio u algo que se lle asemellase remotamente.
Como dixen o outro día o delegado non estaba así que vimos aquilo recibidos por unha secretaria moi nova, que parecía avergoñarse a nosa presencia, tamén estaba o mariñeiro do barco, asi que nos relataron a experiencia feita nas gaiolas este ano, unha “sabotearona”, disque as xentes do lugar cortaron os cabos das gaiolas e esta foi lago adentro, e por iso ou sabe deus por que, moitos deses peixes morreron. A outra gaiola, cunha especie diferente, resulta que “descubriron” que crecia menos, cando os da primeira gaiola tiñan unha boa tallas, zas, voltaron os lugareños a pasarse e levaron todos os peixes, ante a desesperación dos técnicos por ter que rematar o experimento repartironse entre eles os peixes da gaiola que quedaba e para casa. Non quero ser critico sen coñecemento fondo, pero sacala conclusión de que unha especie crece mais sendo a metade de peixes na gaiola, e non tendo datos reais polo roubo, pareceme polo menos aventurado. Pois con esta metodoloxía de traballo estoume a topar.
Logo fomos o mercado, a Dra. Isabel quería mercar unha capulana, a saia típica de aquí, ben e saia, mantel, para levar o neno as costas e ata pode ser unha saba funeraria.
O pobo de Metangula é tremendamente pobre, as rúas son de terra e as casa son moitas as típicas formas de construir de aquí, cabanas con teito de palla, algunha casa como a sede do partido gobernamental, presente en todos os aspecto da vida publica mozambicana. A escola medio derruida.
A calor o pé do lago ainda é maior, vaia abafada.Pensei que refrescaría.
Logo fomos o hotel, ducha, e cena. Mentras degustabamos unha Tilapia do lago a brasa regada por un viño de Sudafrica eu estab a pensar en que os mesmos 1.500Mt que nos ía costar a cenita,uns 50 euros, son os cartos que aqui reciben os camponeses en pequenos microcreditos e que a eles lles da moita vidilla. Inda así comín e bebin e rin moito coas conversas, serí o viño ou tal vez a ledicia de estar a experimentar cousas novas en novos sitios.
Por certo, a Tilapia e deliciosa.

Para vosotros que amais Galicia aun sin saberlo:
Comienzos en Lichinga Bien los primeros días de trabajo fueron más que nada de tanteo, reunión con la gente y visitas. No sé sí se parece a lo que yo esperaba pero lo cierto es que esto está muy organizado pero al revés, burocracia creo que sería la palabra, ayer me enteré que para que la Delegada de las Pescas en la provincia fuera a visitar la familia fue necesario el consentimiento del Gobernador, a ver cuándo lo conozco.
Por cada oficina son, yo que sé 10 personas, aun no tengo muy claro que es lo que hace cada uno, pero ahí andan a las vueltas con millones de papeles. El viernes fuimos la Metangula, donde el IIP tiene un centro de investigaciones, bien hay que llamarlo de alguna manera porque realmente es una casita, con 0 de instalaciones de laboratorio o algo que se le asemejara remotamente. Como dije el otro día el delegado no estaba así que vimos aquello recibidos por una secretaria muy joven, que parecía avergonzarse de nuestra presencia, también estaba el marinero del barco, así que nos relataron la experiencia hecha en las jaulas este año, una la sabotearon, por lo visto las gentes del lugar cortaron los cabos de las jaulas y esta fue lago adentro, y por eso o sabe dios por que, muchos de los pescados murieron. La otra jaula, con una especie diferente, resulta que “descubrieron” que crecía menos, cuando los de la primera jaula tenían una buena tallas, zas, volvieron los lugareños a pasarse y llevaron todos los pescados, ante la desesperación de los técnicos por tener que acabar el experiment, se repartieron entre ellos los pescados de la jaula que quedaba y para casa.
No quiero ser critico sin conocimiento hondo, pero sacar la conclusión de que una especie crece mas siendo la mitad de peces en la jaula, y no teniendo datos reales por el robo, me parece por lo menos aventurado. Pues con esta metodología de trabajo me estoy topando. Luego fuimos al mercado, la Dra. Isabel quería comprar una capulana, la falda típica de aquí, bien falda, mantel, para llevar el niño la espalda y hasta puede ser una sábana funeraria. El pueblo de Metangula es tremendamente pobre, las calles son de tierra y las casa son muchas de las típicas formas de construir de aquí, cabañas con techo de paja, alguna casa como la sede del partido gubernamental, presente en todos los aspecto de la vida pública mozambicana. La escuela medio derruida... El calor al pie del lago aun es mayor, vaya ahogada. Yo pensé que refrescaría.Luego fuimos al hotel, ducha, y cena. Mientras degustábamos una Tilapia del lago a la brasa regada por un vino de Sudáfrica yo estaba pensando en que los mismos 1.500Mt que nos iba costar la cenita,unos 50 euros, son el dinero que aqui reciben los camponeses en pequeños microcreditos y que a ellos les de la mucha vidilla. Aun así comí y bebin y rei mucho con las conversaciones, sería el vino o tal vez la alegría de estar experimentando cosas nuevas en nuevos sitios. Por cierto, la Tilapia es deliciosa.

jueves, 11 de diciembre de 2008

LLEGADA A LICHINGA

Realidades e Anxos (Xoves 4/12)
Hai que ver como é a vida,síntome con enerxía, fluíndo, vivindo, como algún xa me predixo(non vos esquezo)”Que volte o Suso da enerxía positiva” e engadían coa boca pequena (que falta te fará).
O día de hoxe foi a caña, como dende que cheguei a Moçambique.
O espertador serroume o sono a iso das 4:40 da mañá,si si, ledes ben, aquí a vida comeza moi cedo, o sol sae a iso das 5 e a xente activase,porque logo pega de cheo e claro non é plan.
Pero hoxe tiñamos que voar, deixaba Maputo, por fin chegaba o momento de voar a Lichinga,o meu destino o que vai ser o meu lugar nesta experiencia.
Cando cheguei a habita tras a ducha a luz do amencer e a humidade deixada pola choiva da noite (facía meses que non chovía en Maputo, pero os galegos é o que temos onde imos levamos a choiva con nos);pois todo iso facía que a cidade que eu ollaba pola fiestra do hotel fora nova, incrible e preciosa. Polas presas, malditas presas, non saquei a cámara, de feito non fixen ningunha foto en Maputo (sego sendo un mochileiro agonias e algo desconfiado cando non sei onde estou). Só tiven un segundo para extasiarme coa imaxe e coller as malas (maletas) e saír correndo.
O fresco paseo en coche ata o aeroporto gustoume e o chegar todo foi rodado, pasar a equipaxe e agardar. Pronto no avión seguía a darlle voltas a como sería o seguinte paso. Relaxeime vendo documentos de traballo (estes días case todo foi traballo, en Portugues, ousexa case o dobre de traballo).
Xa no avión fitei a diversidade de persoas que me rodeaban: homes de negocios, persoas de transito, cooperantes Suecos (os recoñeces polo branco da pel e porque non entendes nin papa do que falan). Mulleres e homes orgullosos de ter chegado a un estatus, con xoias de ouro e móviles tribanda última xeración.
E así chegamos a primeira escada, non teño moi claro que cidade era da costa (creo que Beira) o que si que me quedou claro dunha simple ollada pola xanela do avión foi que me encanta o Índico e haberá que probalo.
Praias desertas de kilómetros e kilómetros, deltas dos rios coma os que eu vía nos libros de naturais da EXB, fotos nas que me sumerxía cando a crase me aburria (case sempre), alimentando un ensoño que me dura ata hoxe. Lembraste desas fotiños? Que lindo se ve todo dende o avión. Baixamos o tempo xusto para repotar e cargara as equipaxes dos novos viaxeiros.
Logo outra pequena escada,, creo que en Manica, o avión non vai en línea recta, senón que sobe pola costa,baixa cara o interior e logo volve a subir cara o lago Niassa.
Outro despegue, outra paisaxe, O MATO, unha chaira extensa chea de vexetación, nalgures baixa e noutros sitios bosque de árbores, con camiños vermellos da terra, moi moi rectos. E de pronto comezaron a xurdir, como dedos dunha man, montes e montañas, acó e aló. E por fin avisaron polo altofalante: LICHINGA. Só din recoñecido a praza do centro da cidade, que durante días ollaba expectante dende o google earth, pero agora era real, e alí ía eu.
Baixamos do avión e decidín tomalo con calma, lendo as sinais que a vida trae, pero con calma. O saír do aeroporto estaba o equipo de Pescas de Niassa, ou polo menos os da oficina de Lichinga, Saudámonos, presentacións, supoño que eles estaban máis expectantes pola chegada da directora xeral que pola miña presencia, aínda que foron correctos e amigables.
Daquela xa tiña claro que o nivel organizativo desta xente é bastante escaso, pero encanto escoitei, que non sei onde tiñamos reservas, a Xefa de Acuicultura a dicir que non que nos dirixiamos o hotel Girasol, os demais da equipa a flipar con caras de circunstancias pero acatando as ordes do superior.
A Xefa arranxou o das habitacións, coma arranxou o dos billetes e outras cousas, supoño que aquí vale con dicir eu son ou eu veño de para que se te abran moitas portas. Logo reunión no hall do hotel, e aí xa se me caeron todos os plans. A Delegada das pescas de Niassa non estaba, e o día seguinte non estaría na xuntanza co gobernador, e claro a Xefa Nacional de Acuicultura, dicía moi correctamente, como vos vou a presentar eu en sociedade, se a Delegada daquí, coa que ides a traballar non está, e logo maña a Metangula a coñecer o centro, e resulta que o Delegado do centro tampouco está, non sei si comentei que en Decembro en Moçambique son as vacacións fortes do verao(e eu recen chegado para traballar) e o país medio paralizase ata xaneiro, os nenos non van a escola, os funcionarios en fin,os funcionarios son iguais en todas partes (je,je Manolo vai por ti). Así que o plan de maña ir a Metangula a ver as instalación sen o xefe e logo xa haberá outra reunión, lles encantan a esta xente as reunións.
Así que fomos a comer algo, un chiringuito preto do mercado recomendado polos lugareños estaba fechado, e imos a non sei onde, e o chegar o paisano que di “podedes ficar fora” e a Dra Isabel preguntalle se teñen algo listo para comer, e o tipo responde que non que alí cociñan o momento para que a xente coma quente, pode ser ou máis ben que para que vas cociñar algo que igual non vendes? Así que acabamosen un bar-restaurant enfrente del centro das Pescas de Niassa.
Cuando nos sentamos a comer,miña nai querida, comenzö mi primera tormenta en Lichinga, ata tenïa frío con mi camisa hawaiana. Que forma de caer, pero llovía con calor de fondo, o asfalto da carretera ecaporaba todo o calor que acumulara durante o día, as xentes, sobre todo nenos camiñaban baixo a choiva coma se nada, total nun rato ía vir o calor.
O café, por fin de maquina e non soluble como ata agora, despexoume de vez. A conversa era un tanto atípica, nunca sabes moi ben de que falar con unha Xefa de Acuicultura dun pais, así que apliquei o estilo do meu querido Pacitos (Pazos, Pacitos...), calei e escoitei. Resulta que o fillo desta muller parece un neno de España, enganchado a internet, televisión e play station e os findes discoteca, pois si disto tamén hai aquí e eu que pensaba que todos eran curritos e xentes tentando de buscarse a vida, si si...
Cheguei a reunión da dirección xeral das pescas co subidón do café. A conversa centroume no estado dos cultivos na provincia e a realidade de aquí, falta formación dos formadores e falta medios para que estes formadores cheguen os camponeses (campesiños), sorteando a barreira idiomática e cultural que pode ser grande.
Botamos como hora e media ou dúas horas de reunión, eu observa que te observaras e dicindo o xusto para defender o que penso que se debe facer sen impoñelo e deixándolle a eles decidir, porque para iso vin aquí.
Entón chegou o momento, imos ver as casas, veña.
A primeira, que era dun secretario das pescas chamado cincuenta, si, si cincuenta como soa. Deume a risa nerviosa, imposible de parar, o barrio non é que fora malo, pero a casa carecía, por fora, de toda medida de seguridade, pero o entrar o impacto foi brutal, a casa era toda ela unha humidade latente, paredes negras, todo lobrego, case abandonado, as baldosas do chan levantadas, a cociña era un cadrado de ladrillo,sen fogons nin nada do que podes ollar nunha cociña, pero o mellor estaba por vir, cando a Dra Isabel preguntoulle polo prezo, eu non me atrevía, vai o tipo e di 650 dólares, oleeee! E se queda mirando cunha cara de pocker auténtica.
A segunda casa, máis as aforas e máis embarrado o camiño ( só polo centro é a carreteira principal hai asfalto) estaba a beira dunha casa na que podías ler a pincelazos na parede: DISCOTECA, yupiii. O dono, que levaba na man un movil de última xeración, deses que eu non podo nin quero ter, falaba moi amablemente comentando as maravillas da casa. Ben e certo que esta casa parecía mellor que a anterior, pero non era difícil. O home explicaba entre sorrisos que a xente que veía a tele na sala mentres nos penetrabamos na casa eran os seus fillos, a intuición dicíame que non. A casa de estar en San Roque, e cunhas pequenas melloras, estaría xenial, pero resulta que estaba aquí así que non pode ser. Esquecíame dicir que esta tamén era casa do choio pois era un coñecido do barrio do extensionista (Pihale) co que vou traballar.
E a teceira, como non, era a casa que se estaba a facer o técnico de economía das pescas, e claro,coa subvención deste europeio pretendía acabala, aínda non me quedou claro se conmigo dentro ou non. Portas de tablons, chan de cemento,etc. Todo con moito sorriso e coña, cando a Dra. Isabel preguntaba por algo o tipo, non me acorda do nome,sorría e dicía: iso o fago rápido E cando lle preguntou o prezo dixo, sen parar de sorrir: “Ben, ai que velo”Pero canto?”Hai que velo” peor como velo, as outras casas deron un prezo como vou comparar, e a Dra. dixo co seu sorriso grande e expresivo 200 $. E este que non baixaba da burra “200 nooooon.Ben,hai que velo”
Daquela aledeime de seguir os meus instintos e chamar cando estabamos no hotel a unha doutora de médicos sen fronteiras, que vive en Licinga dende fai tempo (ai o ego, como é, resulta que non vou ser o primeiro cooperante en Lichinga, como eu imaxinaba, co ben que soaba, que creido que son, non aprendo), e abordal telefónicamente para quedar con ela a tarde para ter máis opinións sobre o xeito de buscar casa e contactos na cidade.
Comezaba a estar un pouco agoniado, ben queda o hotel, algún hostal,ou eu que sei.
Así chegamos a Médicos sen Fronteiras as 4:30, atendeunos na porta un home novo, forte, cun aro de ouro na orella esquerda que lle resaltaba o intenso cor negro do seu rostro. Esta a Dra. Paula? “Si, claro”.
E dixo máis que era de Angola pero falaba o español, “porque viví en Barcelona. Bueno y soy el marido de Paula”. A Dra. Paula, atendeunos moi amablemente, logo de escoitar os sitios que os do ministerio, dende a súa óptica e realidade me buscaron, se é que buscaron algo, díxonos que a cousa de buscar casa para un europeo en Lichinga estaba fastidiado e que eles para finais de decembro deixaban a súa casa por cuestións de loxística, un médico marchara e pasaban a unha casa que ten MSF con almacén de medicinas, e que non podían perder.
Así que levounos a súa casa, un fogar, lindo e fogar, lembrabame moito a varias casas nas que o Joel, meu irmán vivira, paredes brancas, mobles de madeira un pequeno salón e tres habitacións, a cociña, polo menos tiña de todo o necesario, incluído fogóns, fregadeiro e luz. Co seu xardín, prezo:750dolares, logo falando explicounos (daquela estabamos Gabriel e eu sós) que era moi recomendable contratar gardas,que non eran caros pero estaban aí sentados na porta, un polo día e outro pola noite. Pregunteille se ían armados, “Non” ben xa me quedo máis tranquilo.En Maputo flipei coa cantidade de gardas que vin, pero ata en tendas de roupa ou de fotografía, cos seus uniformes e gorras. Dixeronme que xa me acostumaría. Estes da casa non eran así, era un home sentado sorrindo dende unha silla no xardín, que tal está vosé? Bem.
Así que estou asumindo que son un branco,carallo tardei!, e que inda que as miñas pertenzas agora mesmo son escasas e non moi caras (ainda que para min valiosas), para moita xente de aquí suporía un pequeno tesouro (só coa cámara e o portátil a saber canto tempo poderían vivir). E claro,un branco aquí e doado de controlar e sábese moi ben onde vai,cando volta, se saíu da cidade, e creo que vou saír bastante o campo polo choio así que de ter casa, porque logo apareceu un apartahotel que non está mal, tamén cos seus gardas,claro. Pois iso, que de ter casa para Xaneiro será con “porteiros”.
PARA LOS CASTELLANO PARLANTES:

Realidades y ángeles (Jueves 4/12) Hay que ver como es la vida,me siento con energía, fluyendo, viviendo, como alguno ya me predijo(no os olvido) ”Que vuelva el Suso de la energía positiva”y añadían con la boca pequeña “qué falta te hará”. El día de hoy fue la caña, como desde que llegué a Moçambique. El despertador me aprtió el sueño a eso de las 4:40 de la mañana,sí sí, leéis bien, aquí la vida comienza muy temprano, el sol sale a eso de las 5 y la gente se activa,porque luego pega de lleno y claro no es plan. Pero hoy teníamos que volar, dejaba Maputo, por fin llegaba el momento de volar la Lichinga,mi destino lo que va a ser mi lugar en esta experiencia. Cuando llegué la habita tras la ducha la luz del amanecer y la humedad dejada por la lluvia de la noche (hacía meses que no llovía en Maputo, pero los gallegos es lo que tenemos dónde vamos llevamos la lluvia con nosotros); pues todo eso hacía que la ciudad que yo miraba por la ventana del hotel fuese nueva, increíble y preciosa. Por las prisas, malditas prisas, no saqué la cámara, de hecho no hice ninguna foto en Maputo (sigo siendo un mochileiro agonías y algo desconfiado cuando no sé donde estoy). Sólo tuve un segundo para extasiarme con la imagen y coger las malas (maletas) y salir corriendo. El fresco paseo en coche hasta el aeropuerto me gustó y al llegar todo fue rodado, pasar el equipaje y esperar. Pronto en el avión seguía dandole vueltas a como sería el siguiente paso. Me relajé viendo documentos de trabajo (estos días casi todo fue trabajo, en Portugués, osea casi el doble de trabajo). Ya en el avión me fijé en la diversidad de personas que me rodeaban: hombres de negocios, personas de tránsito, cooperantes Suecos (los reconoces por el blanco de la piel y porque no entiendes ni papa del que hablan). Mujeres y hombres orgullosos de haber llegado a un estatus, con joyas de oro y móviles tribanda última generación. Y así llegamos a la primera escalera, no tengo muy claro que ciudad era de la costa (creo que Beira) lo que sí que me ha quedado claro de un simple vistazo por la ventana del avión es que me encanta el Índico y habrá que probarlo. Playas desiertas de kilómetros y kilómetros, deltas de los ríos como los que yo veía en los libros de naturales de la EXB, fotos en las que me sumerxía cuando la crase me aburria (casi siempre), alimentando un ensoño que me dura hasta hoy. Te acuerdas de esas fotillos? Que lindo se ve todo desde el avión. Bajamos el tiempo justo para repostar y había cargado los equipajes de los nuevos viajeros. Luego otra pequeña escalera, creo que en Manica, el avión no va en línea recta, sino que sube por la costa,baja cara el interior y luego vuelve a subir cara el lago Niassa. Otro despegue, otro paisaje, EL MATO, una llanura extensa llenita de vegetación,en algunas partes baja y en otros sitios bosque de árboles, con caminos rojos de la tierra, muy muy rectos.
Y de pronto comenzaron a surgir, como dedos de una mano, montes y montañas, acá y allá. Y por fin avisaron por el altavoz: LICHINGA. Sólo fuy capaz de reconocer la plaza del centro de la ciudad, que durante días miraba expectante desde el google earth, pero ahora era real, y allí iba yo. Bajamos del avión y decidí tomarlo con calma, leyendo las señales que la vida trae, pero con calma. Al salir del aeropuerto estaba el equipo de Pescas de Niassa, o por lo menos los de la oficina de Lichinga. Nos saludamos, presentaciones, supongo que ellos estaban más espectantes por la llegada de la directora general que por mí presencia, aunque fueron correctos y amistosos. Luego ya tenía claro que el nivel organizativo de esta gente es bastante escaso, pero encuanto escuché, que no sé donde teníamos reservas, la Jefa de Acuicultura a decir que no que nos dirigíamos el hotel Girasol, los demás del equipo fliparon, con caras de circunstancias pero acatando las órdenes del superior. La Jefa arregló lo de las habitaciones, como arregló lo de los billetes y otras cosas, supongo que aquí vale con decir yo soy o yo vengo de para que se te abran muchas puertas. Luego reunión en el hall del hotel, y ahí ya se me cayeron todos los planes. La Delegada de las pescas de Niassa no estaba, y el día siguiente no estaría en la reunión con el gobernador, y claro la Jefa Nacional de Acuicultura, decía muy correctamente, como os voy a presentar yo en sociedad, si la Delegada de aquí, con la que vais a trabajar no está, y luego maña a Metangula a conocer el centro, y resulta que el Delegado del centro tampoco está, no sé si comenté que en diciembre en Moçambique son las vacaciones fuertes de verano(y yo recien llegado para trabajar) y el país medio paralizara hasta enero, los niños no van a la escuela, los funcionarios en fin,los funcionarios aon iguales en todas partes (je,je Manolo va por ti). Así que el plan de maña ir la Metangula a ver las instalación sin el jefe y luego ya habrá otra reunión, les encantan a esta gente las reuniones. Así que fuimos a comer algo, un chiringuito cerca del mercado recomendado por los lugareños estaba cerrado, y vamos a no sé donde, y al llegar el paisano que dice “podéis quedar fuera” y la Dra Isabel le pregunta se tienen algo listo de comer, y el tipo responde que no que allí cocinan el momento para que la gente como caliente, puede ser o más bien que para que vas a cocinar algo que igual no vendes? Así que rematamos en un bar-restaurant enfrente del centro de las Pescas de Niassa. Cuando nos sentamos a comer,mi madre querida, comenzó mi primera tormenta en Lichinga, hasta tenía frío con mi camisa hawaiana. Que forma de caer, pero llovía con calor de fondo, el asfalto de la carretera ecaporaba todo el calor que había acumulado durante el día, las gentes, sobre todo niños caminaban bajo la lluvia como si nada, total en un rato iba a venir el calor. El café, por fin de maquina y no soluble como hasta ahora, me despejó de golpe. La conversa era un tanto atípica, nunca sabes muy bien de que hablar con una Jefa de Acuicultura de un pais, así que apliqué el estilo de mi querido Pacitos (Pazos, Pacitos...), callé y escuché. Resulta que el hijo de esta mujer parece un niño de España, enganchado la internet, televisión y play station y los findes discoteca, pues sí de esto también hay aquí y yo que pensaba que todos eran curritos y gentes intentando buscarse la vida, sí sí... Llegué a la reunión de la dirección general de las pescas con el subidón del café. La conversación me centró en el estado de los cultivos en la provincia y la realidad de aquí, falta formación de los formadores y falta medios para que estos formadores lleguen a los camponeses (campesinos), sorteando la barrera idiomática y cultural que puede ser grande. Echamos como hora y media o dos horas de reunión, yo observando y diciendo lo justo para defender lo que pienso que se debe hacer sin imponerlo y dejándole a ellos decidir, porque para eso vine aquí.
Entonces llegó el momento, vamos a ver las casas, venga. La primera, que era de un secretario de las pescas llamado cincuenta, sí, sí cincuenta cómo suena. Me dio la risa nerviosa, imposible de parar, el barrio no es que fuera malo malo, pero la casa carecía, por fuera, de toda medida de seguridad, pero al entrar el impacto fue brutal, la casa era toda ella una humedad latente, paredes negras, todo lobrego, casi abandonado, las baldosas del suelo levantadas, la cocina era un cuadrado de ladrillo,sin fogones ni nada de lo que puedes mirar en una cocina, pero lo mejor estaba por venir, cuando la Dra Isabel le preguntó por el precio, yo no me atrevía, va el tipo y dice 650 dólares, oleeee! Y se queda mirando con una cara de pocker auténtica. La segunda casa, más las afueras y más embarrado el camino ( solo por el centro es la carreteira principal hay asfalto) estaba a la orilla de una casa en la que podías leer a pincelazos en la pared: DISCOTECA, yupiii.
El dueño, que llevaba en la mano un movil de última generación, de esos que yo no puedo ni quiero tener, hablaba muy amablemente comentando las maravillas de la casa. Bien es cierto que esta casa parecía mejor que la anterior, pero no era difícil. El hombre explicaba entre sonrisas que la gente que veía la tele en la sala mientras nosotros penetrábamos en la casa eran sus hijos, la intuición me decía que no. La casa de estar en San Roque, y con unos pequeños avances, estaría genial, pero resulta que estaba aquí así que no puede ser. Me olvidaba comentar que esta también era casa del chollo pues era un conocido del barrio del extensionista (Pihale) con el que voy a trabajar. Y la tercera, como no, era la casa que se estaba haciendo el técnico de economía de las pescas, y claro,con la subvención de este europeillo pretendía acabarla, aun no me quedó muy claro si conmigo dentro o no. Puertas de tablones, suelo de cemento,etc. Todo con mucha sonrisa y coña, cuando la Dra. Isabel preguntaba por algo el tipo, no me acuerdo del nombre,sonrreía y decía: eso lo hago rápido. Y cuando le preguntó el precio dijo, sin parar de sonreír: “Bien, hay que verlo”Pero cuanto?”Hay que verlo” peor como verlo, las otras casas dieron un precio como voy a comparar, y la Dra. dijo con su sonrisa grande y expresiva 200 $. Y este que no bajaba de la burra “200 nooooon.Ben,hay que verlo”.
De aquella me alegré de seguir mis instintos y llamar cuándo estábamos en el hotel a una doctora de médicos sin fronteras, que vive en Lichinga desde hace tiempo (ai el ego, resulta que no voy a ser el primero cooperante en Lichinga, como yo imaginaba, que creido que soy, no aprendo), y abordala telefónicamente para quedar con ella por la tarde para tener más opiniones sobre la manera de buscar casa y contactos en la ciudad. Comenzaba a estar un poco agoniado, bien queda el hotel, algún hostal,o yo que sé. Así llegamos a Médicos sin Fronteras las 4:30, los atendió en la puerta un hombre nuevo, fuerte, con un aro de oro en la oreja izquierda que le resaltaba el intenso color negro de su rostro. Esta la Dra. Paula? ?Sí, claro?. Y dijo más que era de Angola pero hablaba el español, ?porque viví en Barcelona. Bueno y soy él marido de Paula?. La Dra. Paula, los atendió muy amablemente, después de escuchar los sitios que los del ministerio, desde su óptica y realidad me buscaron, si es que buscaron algo, nos dijo que la cosa de buscar casa para un europeo en Lichinga estaba fastidiado y que ellos para finales de diciembre dejaban su casa por cuestiones de logística, un médico había marchado y pasaban a una casa que tiene MSF con almacén de medicinas, y que no podían perder. Así que los llevó su casa, un hogar, lindo y hogar, lembrabame mucho la varias casas en las que el Joel, mi hermano había vivido, paredes blancas, muebles de madera un pequeño salón y tres habitaciones, la cocina, por lo menos tenía de todo el necesario, incluido fogones, fregadeiro y luz. Con su jardín, precio:750dolares, luego hablando nos explicó (de aquella estábamos Gabriel y yo sólos) que era muy recomendable contratar guardias,que no eran caros pero estaban ahí sentados en la puerta, uno por el día y otro por la noche. Le pregunté se iban armados, “No” bien ya me quedo más tranquilo.
En Maputo flipé con la cantidad de guardias que vi, pero hasta en tiendas de ropa o de fotografía, con sus uniformes y gorras. Me dijeron que ya me acostumbraría. Estos de la casa no eran así, era un hombre sentado sonriendo desde una silla en el jardín, “que tal está vosé?” Bem. Así que estoy asumiendo que son un blanco,carajo tardé!, y que aunque mis pertenencias ahora incluso siendo escasas y no muy caras(pero si valiosas para mi), para mucha gente de aquí supondría un pequeño tesoro (sólo con la cámara y el portátil a saber cuanto tiempo podrían vivir). Y claro,un blanco aquí es fácil de controlar y se sabe muy bien donde va,cuando vuelta, si salió de la ciudad, y creo que voy a salir bastante el MATO (campo) por el chollo así que de tener casa, porque luego apareció un apartahotel que no está mal, también con sus guardias,claro. Pues eso, que de tener casa para Enero será con “porteros”.

miércoles, 10 de diciembre de 2008

Chegada a Maputo

CHEGADA A MAPUTO
Como están indo as cousas, escribo esto cando xa estou en Lichinga, de memoria, pero os comezos son acelerados e non tiven tempo de máis nada que de abrir os ollos moito e deixar que as realidades pasaron diante deles, sen poder definir moito cara onde vou.

O luns a chegada foi todo un shock, continente novo, clima novo, traballo novo, ata podería soñar con ser un Susonovo. Tras o cola do visado e o rexistro, non moi exhaustivo da miña maleta saímos a unha rúa que as 7 da mañá xa prometía calor.

Nun rato chegou a Dra. Isabel, Directora do INAQUA (Instituto de Aquicultura de Moçambique), unha muller de mediana idade, rexuvenecida coas súas trenzas, coa cara moi redonda e un sorriso contaxioso. Subimos o seu coche mentres o porta equipaxes (que ninguén pediu) dicía “ unha moediña esas europeas para min”.

Os comezos do día foron un tanto fiasco, chegamos o hotel reservado, mono e nunha zona chachi, e resulta que non tiñamos reservas, veña a dar voltas por Maputo a procura doutro hotelini e nada, todo ocupado. Gabriel chamou os coordinador da AECID, para contarlle o tema, xa que eles teñen varios hoteis de man para os cooperantes e que lle fan prezo e todo, pero primeiro o tipo non estaba, logo estaba reunido, en fin, catro hoteis despois decidimos ir o INAQUA e dende alí tratar de buscar vía telefónica, porque seguir dando voltas no coche da Dra. Isabel era un pouco tontería.

O INAQUA e de nova formación, xa que ata este verán acuicultura era un departamento das pescas, pero non pensedes que teñen unha flamante e nova sede, isto é Moçambique, así que mentres agardan a que se constrúa algo, fican nunha especie de casa de dous piso, onde se amontoan, mesas, arquivos e demais.

O equipo moi amable e sorrinte, ofrecéronme un café e a min dabame reparo, porque mo traía unha muller que fai un momento chamaban doutora, logo entereime que aqui calquera que teña algo de especialización, e o posto de funcionario,xa é doutor, aínda que sexa un curso de seis meses tras o bacherelato por ciencias, así que hai máis doutores que nunha serie desas de hospitalillos de verbena.

Entre risas, café, calor, aire acondicionado presentacións, chamadas a hoteis e unha reunión coa Dra. Isabel para facer o planing destes días, reunión que non podía ser moi formal xa que unha hora antes andabamos os tres no coche coma almas en pena buscando hotel paso a miña primeira mañá na África subsahariana, o que vin de Maputo entre busquedas de hotel, ir a cambiar euros por Meticais (1:30,5) nunha casa de cambios e mercar un móvil, de prepago por suposto, todo foi moi distinto.

Maputo é como se colleras unha cidade europea dos setenta e a deixaras estragar, sen ningún tipo de mantemento, logo lle salpicaras remendos e novidades do 2000, edificios novos e de diseño.
Todo coa cor roxiza da terra que trae a choiva e o vento, e claro está, unha poboación case na súa totalidade negra, pero con clases moi marcadas dende a indixencia e a roupa puro buraco a yupis de traxe e maletín pasando por un senfín de modelos que de cada volta me sorprenden máis, camisetas de basket, xentes traxeadas pero con traxes doutra época, pandilleiros o máis puro estilo L. A. e mulleres coa roupa tradicional.

O hotel, finalmente, pois para que a maña fora ben subrealista (coido que vou ter esta sensación durante bastante tempo aquí), foi un Chines, cos carteis en chino e portugués e a metade do persoal chino, e a outra metade moçambicano.

Entre reunións e reunións o que fixo a estadia en Maputo máis agradable foi coñecer a unha becaria de cooperación galega na axencia da AECID, Patricia, si, si, as precarias/os chegan ata aquí.

Pois esta muller aceptou cenar con nos, levounos a un sitio de carnes a brasa delicioso, a pesar de ser vexetariana, e presentounos a moita xente española aquí en Maputo. Algúns entraron en conversas boas con nós, interesandose polo proxecto, o corriculum vida e demais.
Relataronme un maputo que eu nin imaxinaba con aerobic, tenis festas rachadas que poden rematar en borracheira, vamos unha capital.

A vida escríbese entres se vai vivindo e así o último día comezaron as coincidencias:
Fomos a cear con Patricia e Sergio (coordinador de Sanidade da AECID), tras ver unha peli no cine franco-mozambicano, sobre nenos soldados creo que no Congo ou Angola, cheguei tarde.
Pois na cena Sergio estaba transmitíndonos os seus coñecementos sobre enfermidades tropicais, que por certo sentín que as tiña ou ía ter todas.

Logo falamos do tema da SIDA, que aquí en África esta chegando a tintes dantescos, as relacións pr suposto son sen preservativo, pero ademais dáse a circunstancia de que aquí, como en medio continente vívese nunha poligamia encuberta, que fai que o home teña unha “amante” estable no tempo pero que a vez ten ou pode ter, outros amantes, a muller tamén pode facelo pero dun xeito máis discreto, iso unido o emprego do sexo como xeito de poder: profesores que obrigan a alumnas a practicar sexo para aprobar, enfermeiros, médicos, funcionarios, fai un entramado sexual tal que cando entra o sida por algún dos puntos da rede propagase rápidamente.

Nun momento de apoxeo da conversa antropo-viaxeira, Sergio comezou a dicir, eu coñezo a unha rapaza que traballa en Niassa, como era, si se é canaria coma min, e aí que empezou a darlle voltas o tema a sacar o movil e demais, cando lle mandou a mensaxe a maxia empezou a xurdir. Resulta que Estrella, a cooperante de Niassa estaba en Maputo, porque marchaba de vacacións a terra, e inda máis estaba nun hotel aladiño do club dos escritores onde nos estabamos ceando, pois vente, e claro.

Fomos Sergio e Eu a buscala, e pronto estabamos falando o redor dunhas cervejas como se nos coñeceramos todos dende fai tempo. Estrella comentoume moi polo miudo como é a vida en Niassa, e esta referencia valeume de máis que as risitas dos o INAQUA cando souberon que me ía alá, 10 meses!

A noite foi relinda e Estrella deume varios números de teléfono para non sentir que estaba completamente só en Lichinga. Hai que ver como son a xente de cooperación, supoño que eles tamén se viron chegando a un sitio novo e sen coñecer a ninguén, estame a gustar isto, ainda que ando canso, con calor e un tanto perdido.
Unha perta.


Para os que non cozades da nosa lingua:
LLEGADA A MAPUTO Como están yendo las cosas, escribo esto cuando ya estoy en Lichinga, de memoria, pero los comienzos son acelerados y no tuve tiempo de más nada que de abrir los ojos mucho y dejar que las realidades pasaran delante de ellos, sin poder definir mucho cara donde voy.

El lunes a la llegada fue todo un shock, continente nuevo, clima nuevo, trabajo nuevo, hasta podría soñar con ser un Susonovo. Tras la cola del visado y el registro, no muy exhaustivo de mi maleta salimos a una calle que a las 7 de la mañana ya prometía calor.
En un rato llegó la Dra. Isabel, Directora del INAQUA (Instituto de Aquicultura de Moçambique), una mujer de mediana edad, rejuvenecida por sus trenzas, con la cara muy redonda y una sonrisa contagiosa. Subimos a su coche mientras el porta equipajes (que nadie pidió) decía una moediña esas europeas para mí?.

Los comienzos del día fueron un tanto fiasco, llegamos al hotel reservado, mono y en una zona chachi, y resulta que no teníamos reservas, venga a dar vueltas por Maputo a la búsqueda de otro hotelini y nada, todo ocupado. Gabriel llamó los coordinador de la AECID, para contarle el tema, ya que ellos tienen varios hoteles de mano para los cooperantes y que le hacen precio y todo, pero primero el hombre no estaba, luego estaba reunido, en fin, cuatro hoteles después decidimos ir el INAQUA y desde allí tratar de buscar vía telefónica, porque seguir dando vueltas en el coche de la Dra. Isabel era un poco tontería.

El INAQUA y de nueva formación, ya que hasta este verano acuicultura era un departamento de las pescas, pero no penséis que tienen una flamante y nueva sed, esto es Moçambique, así que mientras esperan la que se construya algo, quedan en una especie de casa de dos piso, donde se amontonan, mesas, archivos y demás.

El equipo muy amable y te sonríen, me ofrecieron un café y a mí me daba reparo, porque me lo traía una mujer que hace un momento llamaban doctora, luego me enteré que aquí cualquier que tenga algo de especialización, y el puesto de funcionario,ya es doctor, aunque sea un curso de seis meses tras el bacherelato por ciencias, así que hay más doctores que en una serie de esas de hospitalillos de berbena.

Entre risas, café, calor, aire acondicionado, presentaciones, llamadas a hoteles y una reunión con la Dra. Isabel para hacer el planing de estes días, reunión que no podía ser muy formal ya que una hora antes andábamos los tres en el coche como almas en pena buscando hotel, paso mi primera mañana en la África subsahariana, lo que vi de Maputo entre busquedas de hotel, ir a cambiar euros por Meticais (1:30,5) en una casa de cambios y comprar un móvil, de prepago por supuesto, todo fue muy distinto.

Maputo es como si coges una ciudad europea de los setenta y la dejas estropear, sin ningún tipo de mantenimiento, luego le salpicas remiendos y novedades del 2000, edificios nuevos y de diseño. Todo con el color rogizo de la tierra que trae la lluvia y el viento, y claro está, una población casi en su totalidad negra, pero con clases muy marcadas desde la indigencia y la ropa puro agujero a yupis de traje y maletín pasando por un sinfín de modelos que de cada vuelta me sorprenden más, camisetas de basket, gentes trageadas pero con trajes de otra época, pandilleiros el más puro estilo L. A. y mujeres con la ropa tradicional.

El hotel, finalmente, pues para que la maña resultara bien subrealista (pienso que voy a tener esta sensación durante bastante tiempo aquí), fue un Chines, con los carteles en chino y portugués y la mitad del personal chino, y la otra mitad moçambicano.

Entre reuniones y reuniones lo que hizo la estadia en Maputo más agradable fue el conocer a una becaria de cooperación gallega en la agencia de la AECID, Patricia, sí, sí, las precarias/os llegan hasta aquí. Pues esta mujer aceptó cenar con nosotros, nos llevó a un sitio de carnes a brasa delicioso, a pesar de ser vegetariana, y nos presentó a mucha gente española que vive aquí en Maputo.

Algunos entraron en conversaciones buenas con nosotros, interesandose por el proyecto, el curriculum vida y demás. Me relataron un Maputo que yo ni imaginaba con aerobic, tenis, fiestas rachada de la que puede acabar en borrachera, vamos una capital.

La vida se escribe mientras se va viviendo y así el último día comenzaron las coincidencias: Fuimos a cenar con Patricia y Sergio (coordinador de Sanidad de la AECID), tras ver una peli en el cine franco-mozambicano, sobre niños soldados creo que en el Congo o Angola, llegué tarde. Pues en la cena Sergio estaba transmitiéndonos sus conocimientos sobre enfermedades tropicales, que por cierto sentí que las tenía o iba a tener todas.

Luego hablamos del tema del SIDA, que aquí en África esta llegando a tintes dantescos, las relaciones por supuesto son sin preservativo, pero además se da la circunstancia de que aquí, como en medio continente se vive en una poligamia encubierta, que hace que el hombre tenga una "amante" estable en el tiempo pero que la vez tiene o puede tener, otros amantes, la mujer también puede hacerlo pero de una manera más discreta, eso unido el empleo del sexo como manera de poder: profesores que obligan a alumnas a practicar sexo para aprobar, enfermeros, médicos, funcionarios, hace un entramado sexual tal que cuando entra el sida por alguno de los puntos de la red se propagara rápidamente.

En un momento de apogeo de la conversa antropo-viajera, Sergio comenzó a decir, yo conozco a una chavala que trabaja en Niassa, como era, sí si es canaria como yo, y ahí que empezó a darle vueltas al tema a sacar el movil y demás, cuando le mandó el mensaje a magia empezó a surgir. Resulta que Estrella, la cooperante de Niassa estaba en Maputo, porque se marchaba de vacaciones a su tierra, y aun más estaba en un hotel aladito del club de los escritores donde nosotros estábamos cenando, pues vente, y claro.

Fuimos Sergio y Yo a buscarla, y pronto estábamos hablando alrededor de unas cervejas como si nos conocieramos todos desde hace tiempo.

Estrella me comentó muy en detalle como es la vida en Niassa, y esta referencia me valió de más que las risitas de los de INAQUA cuando supieron que me iba allá, 10 meses! La noche fue relinda y Estrella me dio varios números de teléfono para no sentir que estaba completamente solo en Lichinga.
Hay que ver como son la gente de cooperación, supongo que ellos también se vieron llegando a un sitio nuevo y sin conocer a nadie, me está gustando esto, aunque ando cansado, con calor y un tanto perdido.
Un abrazo

domingo, 30 de noviembre de 2008

e entón onde vai Suso

Por aventura, por sentimiento, por cartiños, por solidaridad, por estar como una cabra...

muchas son las razones que las personas queridas, amigos, familiares y conocidos han ido posando en mi, cada uno con sus ilusiones, sus sueños y sus miedos.
Pero lo que yo siento es otra cosa,mezcla y multiplicadora de todo lo anterior y más aún, es COMO SI LO SINTIERA DESDE HACE MUCHO.

Que decirles a todos ellos, y a todos los otros, os meus esquecidos, a los que no dije nada hasta ahora, eso es lo que he aprendido de otros momentos vitales como aquel primer embarque que nunca llegaba y como me estuve despidiendo de "la vida" durante todo un maravilloso verano, con sus cenas, abrazos, conciertos, confesiones, muchas risas y alguna que otra lágrima y mil y una noches increibles.

Por aquellos tiempos sentía la necesidad de decirle a todo el mundo y al unisono que O Suso marchaba, pero aquello me "tragó" muchísima energía, y esta vez,aunque algunos no me lo perdonen, he fluido,he sentido pero sobretodo me he relajado.

El reposo del guerrero de la luz antes de la batalla, y que batalla, adentrarme en el continente-madre,África, creo que lo más increible va a ser lo que sienta en mi, más aún que lo que vea, y eso que la cosa promete ser bien distinta.

Supongo que muchos estais impacientes por saber, pues en una vuelta de tuerca, nueva y apasionante, me he convertido en coordinador del proyecto "Ayuda a la acuicultura sostenible a pequeña escala en Niassa (Mozambique)", trabajando para el CETMAR con fondos de la Xunta y con el Ministerio de pesca Mozambiqueño como contraparte.
Esto se traduce en irme a vivir a un pais desconocido, en un continente desde hace tiempo deseado, durante los proximos 10 meses. Tiempo que espero compartir con los que os animeis a caer en este foro, ya que muchos me abroncarón tras mis correos "interminables" de aquel viaje iniciático por Sudamérica.

El proyecto me apasiona, hasta el punto de repetirlo una y otra vez a todos aquellos que me han querido escuchar estos días (se hizo firme el 5 de este mes). Se trata de ayudar a pequeñas comunidades agricolas, que han entrado en el mundo de la acuicultura (cultivo de peces, en este caso Tilapia) con el método de ensayo error, con falta de formación y de medios.

Formar una red de extensionistas (personal del ministerio encargado de divulgar el conocimiento sobre la acuicultura a pequeña escala, manejo, cría etc...), en este caso, los agentes de extensión vienen del mundo de la agricultura, con las carencias que esto conlleva, pero con el punto positivo de conocer el terreno en que se mueven.

Y por último, pero no menos importante, colaborar con el IIP (Instituto de Investigacións Pesqueiras) para crear alguna línea de investigación para la acuicultura a pequeña escala, a saber: Seleccion de reproductores, Reproducción, Cultivo Larval o experimentación con diversos alimentos.

En fin, un mundo, todo un señor proyecto, y para ser épicos, el primer proyecto de cooperación internacional en Moçambique que se centra en la acuicultura como un medio de conseguir una soberanía alimentaria de las comunidades. Hasta creo que puede que sea el primer cooperante Español en la provincia de Niassa.

Para los amigos de buscar información, google earth y demás, voy a vivir en Lichinga (capital de provincia) y me moveré en un radio de acción alrededor de lago Niassa/Malawi de cientos de kilometros).

Por cierto, todo hasta aquí es teórico, mañana me subiré a un avión en Lisboa y creo que comenzará todo.

Un abrazo lleno de energía positiva e ilusión.
Para os da terriña:

Por aventura, por sentimento, por cartiños, por solidariedade, por estar como unha cabra... moitas son as razóns que as persoas queridas, amigos, familiares e coñecidos foron pousando en min, cada un coas súas ilusións, os seus soños e os seus medos.


Pero o que eu sinto é outra cousa,mestura e multiplicadora de todo o anterior e máis aínda, é COMA SE O SENTÍSEO DENDE FAI MOITO.

Que dicirlles a todos eles, e a todos os outros, "meus ESQUECIDOS", ós que non dixen nada ata agora, iso é o que aprendín doutros momentos vitais como aquel primeiro embarque que nunca chegaba e como me estiven despedindo "da vida" durante todo un marabilloso verán, coas súas ceas, apertas, concertos, confesións, moitas risas e algunha que outra bágoa e mil e unha noites increibles.


Por aqueles tempos sentía a necesidade de dicirlle a todo o mundo e ao unisono que O Suso marchaba, pero aquilo chuchoume moitísima enerxía, e esta vez, aínda que algúns non mo perdoen, deixeime levar e fluín, sentín pero sobretodo relaxeime.

O repouso do guerreiro da luz antes do combate, e que combate, adentrarme no continente-nai, África, creo que vai ser máis increible o que sinta, que o que vexa, experiemente, sinta, e iso que promete ser ben distinto e moi bo.
Supoño que moitos estades impacentes por saber, pois nunha volta de porca, nova e apaixonante, convertinme no coordinador do proxecto "Axuda á acuicultura sostible a pequena escala en Niassa (Mozambique)", traballando para o CETMAR con fondos da Xunta e co Ministerio de pesca Mozambiqueño como contraparte. Isto tradúcese en irme a vivir a un pais descoñecido, nun continente desde fai tempo desexado, durante os próximos 10 meses.

Tempo que espero compartir cos que vos animeis a caer neste foro, xa que moitos me abroncarón tralos meus correos "interminables" daquela viaxe iniciático por Sudamérica.
O proxecto apaixóname, ata o punto de repetilo unha e outra vez a todos aqueles que me quixeron escoitar estes días (fisoxe firme o 5 deste mes).

Trátase de axudar a pequenas comunidades agrícolas, que entraron no mundo da acuicultura (cultivo de peixes, neste caso Tilapia) co método de ensaio erro, con falla de formación e de medios.

Formar unha rede de extensionistas (persoal do ministerio encargado de divulgar o coñecemento sobre a acuicultura a pequena escala, manexo, engorde etc...), neste caso, os axentes de extensión veñen do mundo da agricultura, coas carencias que isto conlleva, pero co punto positivo de coñecer o terreo en que se moven.

E para rematar, pero non menos importante, colaborar co IIP (Instituto de Investigacións Pesqueiras) para crear algunha liña de investigación para a acuicultura a pequena escala, a saber: Selección de reproductores, Reprodución, Cultivo Larval ou experimentación con diversos alimentos.

En fin, un mundo, todo un señor proxecto, e para ser épicos, o primeiro proxecto de cooperación internacional en Moçambique que se centra na acuicultura como un medio de conseguir unha soberanía alimentaria das comunidades. Ata creo que pode que sexa o primeiro cooperante Español na provincia de Niassa.

Para os amigos de buscar información, google earth e demais, vou vivir en Lichinga (capital de provincia) e movereime nun radio de acción ao redor de lago Niassa/Malawi de centos de kilometros.)

Por certo, todo isto é teórico, mañá subireime a un avión en Lisboa e creo que comezará todo.

Un abrazo cheo de enerxía positiva e ilusión
.