Empezando...

Bienvenido y bien hallado,
espero que no te tomes muy en serio lo que en este blog puedas leer.
Broma cósmica,la vida, es un sinfín de cosas, sucesos, sueños e ilusiones, pasiones y tristezas, que muchos piensan inconexas y yo creo que forman parte de ti, de tu esencia y ser.
Con lo que aquí escribo no pretendo juzgar, cambiar ni criticar a nadie, sólo pretendo, en la medida de lo posible que puedas ver un poquito de mi experiencia vital en Moçambique con mis ojos.
Un abrazo.
Y cómo dijo el Loco de la colina "La vida hay que vivirla!"

De lo leido...


“Te vas a separar de tus antepasados. Ahora tienes que transformarte en otro hombre”
(Mia Couto, “Tierra sonambula”)


“¿Qué es lo que hace caminar al camino? Es el sueño. Mientras la gente sueña, el camino permanecerá vivo. Es para eso para lo que sirven los caminos, para hacernos parientes del futuro.
(Dicho de Tuahir, "Tierra sonambula")


"La historia a menudo es producto de la irreflexión. Es una hija bastarda de la estupidez humana, el fruto de unas mentes obnubiladas, de la idiotez y de la locura. En casos tales,la escriben personas que no saben lo que hacen, más aún, que no quieren saberlo; rechazan tal posibilidad con furia y repugnancia." Ébano de Ryszard Kapuściński

sábado, 28 de marzo de 2009

Non Stop Evolution

Miña nai,

levo dúas semáns sen escribir entradas, incrible en min, pero isto da vida está indo a cen por hora. Cando escribin o traballo en N´gauma xa levaba duas semáns currando nos distritos. Este era o mes de reparar e construir tanques.

A segunda semán tocou en Sanga, un distrito o norte de Lichinga, que ten estrada asfaltada ata a sede, pero como non, os tanques están nunha comunidade onde cristo perdeu a chapa e tivo que camiñar.

Coa chuvia o camiño de barro fíxose case imposible, e inda por riba chegou o Ministro das Pescas de Mozambique de visita a Niassa, e claro, secuestraron o carro que nos estabamos a usar para o traballo, e nos deixaron unha tartana, cos amortiguadores chungos, e un conductor reserva de agricultura, que ninguen lle da carro oficial (mal rollito).


O chegar o vellote presidente da asociación "Caluleni Chitucuco" que en Jagua significa: "Vinde a ver progreso"(moi optimistas os gallos), estaba a espera cos 8 homes que lle dixeramos que buscara entre os mellores das asociación para o curro de reparación de tanques. A idea é que a xente das asociación se involucre e bote unha man, aprendendo cousas básicas que podan logo facer nos seus tanques. Están todos que meten medo.

Falamos durante 5 minutos sobre o traballo, as condicións, e a gratificación que ían recibir, non salario, xa que a idea é que o traballo é da asociación para mellorar os tanques da asociación e nos pomos os coñecementos técnicos, a ferramenta, e esta gratificación para que os homes podan comer alí mesmo. Todo isto o explicaba o Sr Pihale en Jagua xa que a maior parte deles non fala moi ben portugues e o entende asi asi.

Así que repartimos o 50% da gratificación, baixamos todas as ferramentas e fumos os tanques, o chegar o sorriso rebosou a miña cara, o vellote fixera case todo o que lle recomendaramos. Cortou o Capín (herba alta) do redor do tanque, a anterior vez era tan alto que se deixaba de ver a un home que se metera por el (home ou predador que veña a poñerse as botas cos nosos peixiños). Vaciou toda a auga abrindo o muro embaixo e pescou todos os peixes, que levaban dous anos alí!!! (cos descontrol que iso crea, reproduccións consaguineas, falta de alimento e calquera tipo de control), viu xente dende máis de 40 kilometros a mercar o peixe, xa que aqui comer peixe fresco é algo moi moi raro.


E co subidón que da ver que a xente ten gañas comezamos o curre. Estou aprendendo moito desta xente, e de como hai que facer as cousas, antes veía algo que ía mal e o dicía en voz alta, o pobre que estaba diante miña, se quedaba petrificado, porque falo moi alto e cun tono demasiado forte e galego para eles, e acababan desmoralizados, así que agora deixo que fagan e digolle a Pihale, Mucavele ou Nicolau como debería ser feito e eles falan cos homes dunha forma máis cercana (moitas veces en dialecto, o que mellora moito o diálogo).


Comezamos polo interior.Tirar o "matope" (barro) de dentro do tanque, xa que este consume oxiseno e precisabamos de máis profundidade.

Eu sempre que chego a un tanque novo digo "hoxe non fago nada físico", porque senmpre estou baldado, pero me dura ben pouco, acabo movendo terra coa eixada (legón) ou pá, aplanando muros, ou reforzando as esquinas con terra.


O traballo ía vento en popa, os homes falaban e rían, a un se lle ocurriu que podían facer unha especie de escobón xigante con capín e arrastrar o matope cara a abertura.









A idea era boa, as gañas moitas, así que o equipo técnico apoiou e dixo: se fora unha taboa sería máis rapido. Algún home foise a casa e voltou cun tablon no hombro, e veña a darlle.


















Paramos para comer, nos subimos a casa do presidente, alí o conductor fixera un carril (guiso) de caza, que cando estaba comendo entereime que era gacela, boisimo, e xima, é dicir, fariña cocida.


O baixar os homes remataran de comer millo o fogo e non sei que máis e estaban a chuchar cana de sucre.

Comentáronlle o seguinte a facer, "paular" o muro de embaixo, e dicir, deixalo todo plano e cunha inclinación suficiente, para evitar a erosión e mellorar a pesca do peixe.


O muro, como todos os muros de todos os tanques que vin, era irregular, grande nunhas partes e estreito noutas, habia que cambiar iso.

Eu paso o día vendo defectos, e cousas por facer, e o Mucavele, todo sorriso e animo, sempre esta co de "perfeito perfeito non vai quedar...pero bonito si". Os catro das pescas facemos un bo equipo, nos complementamos moi ben e cada un vai asumindo un papel e vai desenvolvendo según as necesidades, incluso o de currito, todos botamos unha man, inda que vendo a camisa de discotequeiro do Mucavele parece mentira.

O segundo día, non só nos estabamos feitos polvo, os homes de ferro que curraron a saco, tamén, xa non falaban tanto, nin bromeaban, había un ambiente tenso, que entendín logo, cando un home alto e novo falou con Mucavele e lle plantexou que era moitisimo traballo e pouco diñeiro. Mucavele, que é un político estupendo, fai pases en curto, e desvía as cuestións para máis tarde, animando a xente a continuar o traballo, non sei como o fai, pero funciona.

O segundo día foi durisimo, traballouse nos muros, moita terra que mover, apilar e aplastar...














Á hora da comida subimos, e depronto vinme nunha cadeira de madeira, na porta dunha casa de teito de palla, sentado coas botas de goma desexando comer a xima e o polo coas mans, como se fora o que levo facendo toda a vida, empecei a rir e tirei unhas fotos, porque vexo que nestas circunstancias me parece normal mil cousas que non son comúns en Teis, pero que eu as fago e penso como o máis normal do mundo, supoño que será que me adapto.

Cando remataba a xornada, o Mucavele que non me deixa de sorprender, sentouse cos homes e comezou o traballo ideolóxico. Falaron do curre, el moi tranquilamente ia comentando cousas que parecían non estar moi conectadas, pero os homes escoitaban atentamente, tanques, peixes, visitas oficiais, o projecto, o peixe, a finalidade dos traballos. Tras unha hora de diálogo moi productivo, o Mucavele, ante a insistencia dos homes preguntou que de canto estaban a falar. 50Meticais máis a cada home, se me caeu a alma os pes, nin dous euros que eles valoraban moitísimo.Eu calei, pero logo falei con Muca e claro que llos daremos.
Mucavele facendo traballo "ideolóxico".


O último día, si, si en tres dias arranxamos un tanque de 300 metros cadrados, a caña! este último día o adicamos a axustar ese rpimeiro tanque, falando moito cos homes para que entenderan que traballo habería que facer no seguinte. Estaba contento, aquelo marchaba, os muros crecían, a perfección non existe, pero a mellora era notoria. Unha idea rondaba na miña cabeza: ainda quedan tres sitios por visitar, ai oma, entre iso e as viaxes en coche teño a espalda e o sitio onde a espalda perde o nome feito un 8.Pero sorrindo e sentindome moi moi ben.


Moito do que fago é por eles.

ADICADO A TODOS/AS OS QUE DESEXADES UNHA ENTRADA SOBRE MUCAVELE, PIHALE E DEMÁIS PERSONAXES AFRICANOS.
Mi madre,
llevo dos semanas sin escribir entradas, increíble en mí, pero esto de la vida está yendo a todo correr ahora. Cuando escribí el trabajo en N´gauma ya llevaba dos semanas currando en los distritos.
Este era el mes de reparar y construir tanques. La segunda semana tocó en Sanga, un distrito al norte de Lichinga, que tiene carretera asfaltada hasta la sede, pero como no, los tanques están en una comunidad donde cristo perdió la chapa y tuvo que caminar.
Con la lluvia el camino de barro se hizo casi imposible, y además llegó el Ministro de las Pescas de Mozambique de visita a Niassa, y claro, secuestraron el carro que nosotros estábamos usando para el trabajo, y nos dejaron una tartana, con los amortiguadores chungos, y un conductor reserva de agricultura, que nadie le de la carro oficial (mal rollito).
Al llegar el vellote presidente de la asociación "Caluleni Chitucuco" que en Jagua significa: "Venid a ver progreso"(muy optimistas los gallos), estaba a la espera con los 8 hombres que le habíamos dicho que buscara entre los mejores de las asociación para el curro de reparación de tanques.

La idea es que la gente de las asociación se involucre y eche una mano, aprendiendo cosas básicas que podrán luego hacer en sus tanques. Están todos que meten miedo.
Hablamos durante 5 minutos sobre el trabajo, las condiciones, y la gratificación que iban a recibir, no salario, ya que la idea es que el trabajo es de la asociación para mejorar los tanques de la asociación y nosotros ponemos los conocimientos técnicos, la herramienta, y esta gratificación para que los hombres puedan comer allí mismo.

Todo esto lo explicaba el Sr Pihale en Jagua ya que la mayor parte de ellos no habla muy bien portugués y lo entiende asi asi. Así que repartimos el 50% de la gratificación, bajamos todas las herramientas y fuimos a los tanques, al llegar la sonrisa rebosó mi cara, el vellote había hecho casi todo lo que le habíamos recomendado.
Cortó el Capín (hierba alta) de alredor del tanque, la anterior vez era tan alto que se dejaba de ver a un hombre que se metiera por él (hombre o predador que venga a ponerse las botas con nuestros peixiños).

Vació toda el agua abriendo el muro abajo y pescó todos los peces, que llevaban dos años allí!!! (con el descontrol que eso crea, reproducciones consaguineas, falta de alimento y cualquier tipo de control), vino gente desde más de 40 kilometros a comprar el pescado, ya que aqui comer pescado fresco es algo muy muy raro. Así que con el subidón que da el ver que la gente tiene ganas comenzamos el curre.
Estoy aprendiendo mucho de esta gente, y de cómo hay que hacer las cosas, antes veía algo que iba mal y lo decía en voz alta, el pobre campones que estaba delante mía, se quedaba petrificado, porque hablo muy alto y con un tono demasiado fuerte y gallego para ellos, y acababan desmoralizados, así que ahora dejo que hagan y le digo a Pihale, Mucavele o Nicolau como debería ser hecho y ellos hablan con los hombres de una forma más cercana (muchas veces en dialecto, lo que mejora mucho el diálogo).

Comenzamos por el interior.Tirar el "matope" (barro) de dentro del tanque, ya que este
consume oxígeno y necesitabamos de más profundidad. Yo siempre que llego a un tanque nuevo digo "hoy no hago nada físico", porque siempre estoy baldado, pero me dura bien poco, acabo moviendo tierra con la eixada (azada) o pala, aplanando muros, o reforzando las esquinas con tierra.

El trabajo iba viento en popa, los hombres hablaban y reían, a uno se le ocurrió que podían hacer una especie de escobón gigante con capín y arrastrar el matope hacia la abertura.
La idea era buena, las ganas muchas, así que el equipo técnico apoyó y dijo: si había sido una tabla sería más rápido. Algún hombre se fue a casa y volvió con un tablón en el hombro, y venga a darle.

Paramos a comer, nos subimos a la casa del presidente, allí el conductor había hecho un carril (guiso) de caza, que cuando estaba comiendo enteré que era gacela, buenísimo, y xima, es decir, harina cocida. Al bajar los hombres habían rematado de comer maíz al fuego y no sé que más y estaban chupando caña de sucre. Le comentaron lo siguiente a hacer, "paular" el muro de abajo, es decir, dejarlo todo plano y con una inclinación suficiente, para evitar la erosión y mejorar la pesca. El muro, como todos los muros de todos los tanques que vi, era irregular, grande en unas partes y estrecho en otras, había que cambiar eso.
Yo paso el día viendo defectos, y cosas por hacer, y el Mucavele, todo sonrisa y ánimo, siempre esta con lo de "perfeito perfeito no va a quedar...pero bonito sí". Los cuatro de las pescas hacemos un buen equipo, nos complementamos muy bien y cada uno va asumiendo un papel y va desarrollando según las necesidades, incluso lo de currito, todos echamos una mano, aunque viendo la camisa de discotequero del Mucavele parece mentira.
El segundo día, no sólo nosotros estábamos hechos polvo, los hombres de hierro que curraron a saco, también, ya no hablaban tanto, ni bromeaban, había un ambiente tenso, que entendí luego, cuando un hombre alto y joven habló con Mucavele y le planteó que era muchísimo trabajo y poco dinero. Mucavele, que es un político estupendo, hace pases en corto, y desvía las cuestiones para más tarde, animando a la gente a continuar el trabajo, no sé como lo hace, pero funciona.

El segundo día fue durisimo, se trabajó en los muros, mucha tierra que mover, apilar y aplastar....

A la hora de la comida subimos, y de pronto me vi en una silla de madera, en la puerta de una casa de techo de paja, sentado con las botas de goma deseando comer la xima y el pollo con las manos, como si fuera lo que llevo haciendo toda la vida, empecé a reír y tiré unas fotos, porque veo que en estas circunstancias me parece normal mil cosas que no son comunes en Teis, pero que yo las hago y pienso como lo más normal del mundo, supongo que será que me adapto.
Cuando acababa la jornada, el Mucavele que no me deja de sorprender, se sentó con los hombres y comenzó el trabajo ideológico. Hablaron del curre, él muy tranquilamente iba comentando cosas que parecían no estar muy conectadas, pero los hombres escuchaban atentamente, tanques, pescados, visitas oficiales, el projecto, la finalidad de los trabajos. Tras una hora de diálogo muy productivo, el Mucavele, ante la insistencia de los hombres preguntó que de cuanto estaban hablando. 50Meticais más la cada hombre, si me cayó el alma los pies, ni dos euros que ellos valoraban muchísimo.

Yo callé, pero luego hablé con Muca y claro que se los daremos. El último día, sí, sí en tres días arreglamos un tanque de 300 metros cuadrados, la caña! este último día lo dedicamos a ajustar ese tanque, hablando mucho con los hombres para que entendieran el trabajo que habría que hacer en el siguiente.
Estaba contento, aquelo marchaba, los muros crecían, la perfección no existe, pero la mejora era notoria. Una idea rondaba en mi cabeza: aun quedan tres sitios por visitar, ay oma, entre eso y los viajes en coche tengo la espalda y el sitio donde la espalda pierde el nombre hecho un 8.Pero sonriendo y sintiéndome muy muy bien.

jueves, 12 de marzo de 2009

Non STOP

Levo tres semáns de moito curre, movemento en coche e aprendendo moito, por iso non escribín nadiña.

A última semán de febreiro fixemos o tour dos distritos, a saber 5 días, 5 distritos, os que fumos visitando para poñer en marcha a parte práctica do proxecto, e dicir, mellorar os tanques para poder comezar o cultivo...para os que non teñan nin idea, o cultivo de Tilapia de xeito semi-intensivo faise nuns buracos feitos no chan, con paredes e entrada e saida de auga.Así que dentro do proxecto decidimos facer arranxos en 14 tanques e comezar o cultivo de cero, para poder ver o crecemento do peixe facendo as cousas como se debe...esa é a teoría.
Moitas reunións falando cos xefes distritais, cos presidentes das asociacións, todo sorrisas o mesmo discurso aqui e alí, cheguei o venres sen ideas e cun cumulo de datas,materias, proxectos de tanques e demais.

A semán pasou boando, moita carreteira,moito madrugar e desfeitiño,pero o bo estaba por vir, fixemos unha axenda de loucura na que durante este mes de marzo iamos a cada distrito por tres días a currar nos tanques.

Comezamos en N´gauma, porque inda non hai fondos na conta e temos que tirar con Westerm Union, así que comezamos pola Escola de Formación Agraria, porque tiñan material e estudantes para currar nos tanques.

Chegamos pola mañá, as 8 (ousexa sair as 6 da mañá) e xa estaba todo o mundo esperando, os alumnos os profes e o director. Minireunión co director e baixamos os tanques (soen estar preto dos ríos).
Entre o montón de xente o movemento e o moito curre que había os primeiros momentos foron unha confusão, o máis puro estilo moçambiquenho...eu observaba. Realmente era montonazo de curro,miñanai. Comecei a dicirlle os profesores cousas que había que hacer, eramos demasiados, os rapaces moitos estaban parados, a bomba a achicar auga do tanque, os legóns a romper o muro central que separa dous tanques pequenos, eu veia a tera caer no tanque e mollarse e pensaba "esa terra nos viña xenial para os muros".

Comezou unha pequena chuvia,ai oma, pero todos seguiamos currando sen darlle importancia.
Aquelo ía collendo corpo, os alumnos por grupos seguían as instruccións dos profesores entre risas e caretos, os profesores nos ollaban esperando algunha orientación. Todo foi bastante barullento.
E entón comezou a diluviar, algúns alumnos se foron indo, nos quedabamos alí, empapados, movendo terra que se humedecía a saco.
Cando era imposible decidimos desertar, xa non se podía, fumos os últimos na retirada...

Arriba todo eran caras longas, con auga por todas partes, fumos as cociñas, unha habitación aberta, ben toda a escola está a caer, ou amedio construir,nada parecido a un instituto de Europa.
Os chavales cociñaban a comida, cuns troncos de leña, nos tentabamos quentar o corpo e secar un pouco alado do lume, outro día que non temos comida, a loxística está faiando.
O Mucavele (teño que dedicarlle unha entrada, vaia personaxe, no bo sentido). Comezou a falar con eles, a bromear, a preguntar...así entereime que isto é un internado e que levan dende o ano pasado sen diñeiro do governo, e a súa dieta reducese a feixóns e shima (fariña de millo fervida, como a maicena) e así sobreviven, corpos en crecemento, e agora como lle explico eu a estes chavales que os peixes teñen que ter unha dieta equilibrada e variada, se eles mesmos non a teñen?

A alma me doía da impotencia, de ver as gañas que lle puñan estes chavales, eles nos ollaban, eu deixeille caer a Mucavele que xa que non iamos currar pola chuvia e que os chavales non tiñan clase podíamos facer unha pequena charla, o rato saiu o tema, encántame, a xente aquí colle unha idea e a defende como propia, eu que non quero medallas vou sembrando todo o día ideas que van saíndo, e me evito ser o motor que as mova.
Xuntouse todo o mundo no comedor, unha sala sen fiestras e cuns pupitres de 4 ou 5 persoas medio podres.


Dende o altillo eu observaba os rapaces, había de todo, de 14 a case 30 anos (país de familia que se queren formar) chicos e chicas(con edificios de durmir separados, pero seguro que con mucha confusão, vivindo aquí internados, currando no campo da escola.
Comezou o Mucavele, demostrando que é profesor, encargouse de chamar a atención dos rapaces, falandolles da acuicultura en xeral, de todo un pouco e facendolles preguntas e sendo moi ameno, estaban no bote, cando se calou todo dios mirou para min, que pasa?
Asi que tiven que levantarme, sentindo como o pantalón empapado se me pegaba a perna e empezar a falar do que nos queríamos facer na escola, por que e que bantaxas sería para o peixe.
No meu portuñol lles falaba de osixenio, de auga e alimento, de muros e gravidades, eles me ollaban como a un marciano, pero participaron, preguntaron, se interesaron, eu estaba moi contento.

Saimos de alí e fumos a sede distrital, onde iamos dormir, as condicións do unico aloxemento, en fin, moi africano, fora xa lucía o sol e uns mozos xogaban un partido de futbol nun patatal que nas esquinas tiña herba alta como un neno de 9 anos, descalzos, correndo e brincando.

Cambieime de roupa e o ver a casa de vaño, un buraco elevado en cemento, cun murillo e un cubo para a ducha me quitaron todas as gañas de hixene.
Cociñamos a cea que fumos escollendo no mercado, tomate, sardiñas e shima,ai oma.
As 6:30 é de noite, neste distrito, como en case todos, non hai luz nin teléfono, así que o caer o sol todo se enche de lanternas, e algún que outro xerador aporta musica nas barracas do mercado, que polo volume parecía aladiño.

Rematamos de cear e charlamso un rato,pronto estaba caendo na cama, roto, e con mil cousas na cabeza.
Segundo día:
Madrugón, corpo roto, sen pequeno almorzo saimos do hostal e fumos para a escola, 45 min de carro.
Chegamos e non había moitos alumnos por aí, falamos co director e fumos baixando os tanques, a auga estaba no mesmo nivel, decidimos romper o muro pola parte de abaixo para evacuar auga.

Case dúas horas despois chegaron os alumnos, que eran 8, e o resto? están en clase,olé...bueno a traballar, faremos o que poidamos.
Mucavele, cun sorriso como sempre dixo que antes das 12 tiña o canal feito, colleu a tres e meteronse pola herba alta para construir o canal para que a auga entrase por riba e non por embaixo como ata agora. Empezaron a cortar a herba.
Eu collín dous e puxemonos a facer o canal por encima do tanque. Alí ninguen se libraba do curre, o final o meu pai, que é moi sabio tiña razón e vin a africa a darlle o legón, mimadriña.
O resto trataban de baciar o tanque de auga.
A mañá foi bastante productiva, os rapaces se esforzaron, eran os do último ano, que non tiñan crase e estaban de prácticas.


Antes das 12 a canle estaba feita, cortando a herba, marcando a terra cun machete e logo arrancando grandes terróns co legón. Mucavele non cabía nos calzóns, sorrindo, hai que crer e as cousas saen. Claro que si.










Así que comezamos a refacer o muro de arriba, tratando de darlle inclinación adecuada, e elevando un pouco para que a auga da choiva non entrara no tanque. Vendo a velocidade de traballo pareceme unha obra faraonica.

Cando decidimos subir a tomar un café, porque os rapaces se ían a comer, baixaron os do relevo, e o Sr Pihale decidiu quedar con eles.
Cheguei arriba desfeito, sentei e so quería un café, onde está o café?
Só mercamos té...

Bueno pois te perrallento de malawi e leite condensada.
Cando xa sentía o corpo recobrar forzas saimos fora, barro ata as orellas claro, e ven a profesora do centro e nos trae comida, ups.Miro para Mucavele, el para min, temos que comela, veña.
Peixe seco guisado e shima. Pareceume delicioso, será que o campo abre o apetito, ou que sei que os de aqui non ven o peixe nin en debuxo?
Rematamos e para abaixo.
O chegar os rapaces, que eran bastante máis novos, vagueaban, duas rapazas vacilaban un montón o persoal, mentres movían terra co sacho. O Sr Pihale rosmaba pola presencia de esas alborotadoras, eu sorria. Non se traballou demasiado pero algo si.

A noite tiven que tirar todos os meus recelos de europeo, coller un cubo de auga quente nun bidón que se quentaba nun lume, saudar a unhas cucarachas do tamaño do meu dedo indice na esquina da casa de baño, e tomar un baño reponedor.

A cea, polo, cociñado pola muller dun funcionario do distrito.
Sentei alado do lume a falar con unha señora que parecia a mamá de todos, estaban facendo unha campaña de vacinación nos distritos, falamos da vida, do sistema sanitario...alguén contou a historia duns horfos os que a madrastra queria botar da casa para vendela e que xa vendera o coche e todo o de valor. A muller indignabase, quería levarse os rapaces a Lichinga para que a denunciaran "que veñan, poden quedar na miña casa, pobres criaturas".

O terceiro día todo movemento implicaba un dor muscular intenso, levabamos medio tanque e o plan era facer 4, o Mucavele sorria, vai ben, esta collendo forma. Eu pensaba en horas de curre, en retrasos, en mil cousas, el me tranquilizaba " nos facemos o primeiro e lle damos recomendacións e eles que fagan o resto" Non sei, non as teño todas comigo.



As 11 o sol xa queimaba, sobretodo a min, asi que tiven que sentar debaixo dun arbusto, os rapaces foron sentando nas carretillas, e por todas partes, e O Pihale falaba con eles, este tipo é un crak, sabe falar todos os dialectos de aquí, e a xente escoita o que lle di porque lle fala no seu idioma, ademais de ser un tipo maior e con dotes, falaballes os rapaces de fillos, un protestou, e el explicoulle que por idade e por respeto os trataba de fillos, e que eles fixeran o mesmo con el.
Acabaron tendo unha conversa entre vivencias, mulleres, masturbación, sexo e sabe deus que máis, todo moi diplomático e cunhas parabolas que me escarallan vivo.
Pola tarde baixou todo o mundo a currar, terra para aqui, lodo para alá, aplana ese muro, dalle o legón...
e así cando tivemos que marcharnos o tanque case estaba feito.

Gustoume esta experiencia, os chavales son pura enerxía, os do último ano me pediron apuntes "esto está ben, pero só é práctica, nos queremos teoria, pode traeernos apuntes e nos os copiamos entre nos?" conmoveronme, cando teña coche quero vir un sábado a facerlles un cursiño teórico, e a comer unha shima con eles.

Continúa aquí

A TODOS OS QUE ALGUNHA VEZ TRABALLACHEDES CON FAME E ILUSIÓN ATA A DOR.

Llevo tres semanas de mucho curre, movimiento en coche y aprendiendo mucho, por eso no escribí nadiña. La última semán de febrero hicimos el tour de los distritos, a saber 5 días, 5 distritos, los que fuimos visitando para poner en marcha la parte práctica del proyecto, es decir, mejorar los tanques para poder comenzar el cultivo...para los que no tengan ni idea, el cultivo de Tilapia de manera semi-intensivo se hace en unos agujeros hechos en el suelo, con paredes y entrada y saida de agua.
Así que dentro del proyecto decidimos hacer arreglos en 14 tanques y comenzar el cultivo de cero, para poder ver el crecimiento de los peces haciendo las cosas como se debe...esa es la teoría.

Muchas reuniones hablando con los jefes distritais, con los presidentes de las asociaciones, todo sorrisas el mismo discurso aqui y allí, llegué el viernes sin ideas y con un cumulo de fechas,materiales, proyectos de tanques y demás.

La semana pasó volando, mucha carretera,mucho madrugar y deshecho,pero lo bueno estaba por venir, hicimos una agenda de locura en la que durante este mes de marzo íbamos a cada distrito por tres días a currar en los tanques.

Comenzamos en N´gauma, porque todavía no hay fondos en la cuenta y tenemos que tirar con Westerm Union, así que comenzamos por la Escuela de Formación Agraria, porque tenían material y estudiantes para currar en los tanques.
Llegamos por la mañana, las 8 (osea salir a las 6 de la mañana) y ya estaba todo el mundo esperando, los alumnos los profes y el director. Minireunión con el director y bajamos los tanques (suelen estar cerca de los ríos).

Entre el montón de gente el movimiento y el mucho curre que había los primeros momentos fueron una confusão, al más puro estilo moçambiquenho...yo observaba. Realmente era montonazo de curro,miñanai.
Comencé a decirle a los profesores cosas que había que hacer, éramos demasiados, los chavales muchos estaban parados, la bomba a achicar agua del tanque, los sachos a romper el muro central que separa dos tanques pequeños, yo veia la tierra caer en el tanque y mojarse y pensaba "esa tierra nos venía genial para los muros".

Comenzó una pequeña lluvia,ay oma, pero todos seguíamos currando sin darle importancia. Aquello iba cogiendo cuerpo, los alumnos por grupos seguían las instrucciones de los profesores entre risas y caretos, los profesores nos miraban esperando alguna orientación. Todo fue bastante barullento.
Y entonces comenzó a diluviar, algunos alumnos se fueron yendo, nos quedábamos allí, empapados, moviendo tierra que se humedecía a saco. Cuando era imposible decidimos desertar, ya no se podía, fuimos los últimos en la retirada...
Arriba todo eran caras largas, con agua por todas partes, fuimos a las cocinas, una habitación abierta, bien toda la escuela se está cayendo, o amedio construir,nada parecido a un instituto de Europa.
Los chavales cocinaban la comida, con unos troncos de leña, nos intentábamos calentar el cuerpo y secar un poco alado del fuego, otro día que no tenemos comida, la logística está fallando. El Mucavele (tengo que dedicarle una entrada, vaya personaje, en el buen sentido). Comenzó a hablar con ellos, a bromear, a preguntar...así me enteré que esto es un internado y que llevan desde el año pasado sin dinero del gobierno, y su dieta se reduce a avas y shima (harina de maíz hervida, como la maicena) y así sobreviven, cuerpos en crecimiento, y ahora como le explico yo a estos chavales que los peces tienen que tener una dieta equilibrada y variada, si ellos mismos no la tienen?
El alma me dolía de la impotencia, de ver las ganas que le ponían estos chavales, ellos nos miraban, yo le dejé caer la Mucavele que ya que no íbamos currar por la lluvia y que los chavales no tenían clase me los podía hacer una pequeña charla, al rato salió el tema, me encanta, la gente aquí coge una idea y la defiende cómo propia, yo que no quiero medallas voy sembrando todo el día ideas que van saliendo, y me evito ser el motor que las mueva.
Se juntó todo el mundo en el comedor, una sala sin ventanas y con unos pupitres de 4 o 5 personas medio podridos. Desde el altillo yo observaba a los chavales, había de todo, de 14 a casi 30 años (padres de familia que se quieren formar) chicos y chicas(con edificios de dormir separados, pero seguro que con mucha confusão), viviendo aquí internados, currando en el campo de la escuela.
Comenzó el Mucavele, demostrando que es profesor, se encargó de llamar la atención de los rapaces, hablandoles de la acuicultura en general, de todo un poco y haciendoles preguntas y siendo muy ameno, estaban en el bote, cuando se calló todo dios miró para mí, que pasa?
Así que tuve que levantarme, sintiendo como el pantalón empapado se me pegaba a la pierna y empezar a hablar de lo que queríamos hacer en la escuela, por que y que bentaja sería para los peces.
En mi portuñol les hablaba de osixenio, de agua y alimento, de muros y gravedades, ellos me miraban como la un marciano, pero participaron, preguntaron, se interesaron, yo estaba muy contento.

Salimos de allí y fuimos la sede distrital, donde íbamos a dormir, las condiciones del único alojamiento, en fin, muy africano, fuera ya lucía el sol y unos jóvenes jugaban un partido de futbol en un patatal que en las esquinas tenía hierba alta como un niño de 9 años, descalzos, corriendo y saltando.
Me cambié de ropa y al ver la casa de vaño, un agujero elevado en cemento, con un murillo y un cubo para la ducha me quitaron todas las ganas de hijiene personal. Cocinamos la cena que fuimos escogiendo en el mercado, tomate, sardinas y shima,ay oma.
A las 6:30 es de noche, en este distrito, como en casi todos, no hay luz ni teléfono, así que al caer el sol todo se llena de linternas, y algún que otro generador aporta música en las barracas del mercado, que por el volumen parecía aladiño.
Rematamos de cenar y charlamos un rato,pronto estaba cayendo en la cama, roto, y con mil cosas en cabeza.

Segundo día: Madrugón, cuerpo roto, sin pequeño desayuno salimos del hostal y fuimos para la escuela, 45 mín de carro. Llegamos y no había muchos alumnos por ahí, hablamos con el director y fumos bajando los tanques, el agua estaba en el mismo nivel, decidimos romper el muro por la parte de abajo para evacuar agua.

Casi dos horas después llegaron los alumnos, que eran 8, y el resto? están en clase,olé...bueno a trabajar, haremos lo que podamos.
Mucavele, con una sonrisa como siempre, dijo que antes de las 12 tenía el canal hecho, cogió a tres y se metieron por la hierba alta para construir el canal para que el agua entrara por encima y no por abajo como hasta ahora. Empezaron a cortar la hierba. Yo cogí dos y nos pusimos a hacer el canal por encima del tanque. Allí nadie se libraba del curre, al final mi padre, que es muy sabio tenía razón y vine a África a darle el legón, mimadriña.
El resto trataban de baciar el tanque de agua. La mañana fue bastante productiva, los chavales se esforzaron, eran los del último año, que no tenían clase y estaban de prácticas. Antes de las 12 el canal estaba hecha, cortando la hierba, marcando la tierra con un machete y luego arrancando grandes terrones con el legón.
Mucavele no cabía en los calzoncillos, sonriendo, hay que creer y las cosas salen. Claro que sí.

Así que comenzamos a rehacer el muro de arriba, tratando de darle inclinación adecuada, y elevando un poco para que el agua de la lluvia no entrara en el tanque. Viendo la velocidad de trabajo me parece una obra faraónica. Cuando decidimos subir a tomar un café, porque los chavales se iban a comer, bajaron los del relevo, y el Sr Pihale decidió quedar con ellos.
Llegué arriba deshecho,me senté y solo quería un café, donde está el café? Sólo compramos té... Bueno pues té perrallento de malawi y leche condensada. Cuando ya sentía el cuerpo recobrar fuerzas salimos fuera, barro hasta las narices claro, y viene la profesora del centro y nos trae comida, ups.Miro para Mucavele, él para mí, tenemos que comerla, venga.
Pescado seco guisado y shima. Me pareció delicioso, será que el campo abre el apetito, o que sé que los de aqui no ven el pescado ni en dibujo? Rematamos y para abajo.

Al llegar los chavales, que eran bastante más nuevos, vagueaban, dos chavalas vacilaban un montón al persoal, mientras movían tierra con el sacho. El Sr Pihale rosmaba por la presencia de esas alborotadoras, yo sonrreía.
No se trabajó demasiado pero algo sí.

A la noche tuve que tirar todos mis recelos de europeo, coger un cubo de agua caliente en un bidón que se calentaba en un fuego, saludar a unas cucarachas del tamaño de mi dedo indice en la esquina de la casa de baño, y tomar un baño reponedor.
La cena, pollo, cocinado por la mujer de un funcionario del distrito. Me senté alado del fuego a hablar con una señora que parecía la mamá de todos, estaban haciendo una campaña de vacunación en los distritos, hablamos de la vida, del sistema sanitario...alguien contó la historia de unos huerfanos a los que la madrastra queria echar de la casa para venderla y que ya había vendido el coche y todo lo de valor.
La mujer se indignaba, quería llevarse a los chavales a Lichinga para que la denunciaran "que vengan, pueden quedar en mi casa, pobres criaturas".

El tercero día todo movimiento implicaba un dolor muscular intenso, llevábamos medio tanque y el plan era hacer 4, el Mucavele a sonreir, se ve bien, esta cogiendo forma. Yo pensaba en horas de curre, en retrasos, en mil cosas, él me tranquilizaba " nosotros hacemos el primero y le damos recomendaciones y ellos que hagan el resto" No sé, no las tengo todas conmigo. A las 11 el sol ya quemaba, sobretodo a mí, asi que tuve que sentar debajo de un arbusto, los chavales fueron sentando en las carretillas, y por todas partes, y El Pihale hablaba con ellos, este tipo es un crak, sabe hablar todos los dialectos de aquí, y la gente escucha lo que le dice porque le habla en su idioma, además de ser un tipo mayor y con dotes, les hablaba a los chavales de hijos, uno protestó, y él le explicó que por edad y por respeto los trataba de hijos, y que ellos debían hacer lo mismo con él. Acabaron teniendo una conversación entre vivencias, mujeres, masturbación, sexo y sabe dios que más, todo muy diplomático y con unas parabolas que me escarallan vivo.
Por la tarde bajó todo el mundo a currar, tierra para aqui, lodo para allá, aplana ese muro, dale al legón... y así cuando tuvimos que marcharnos el tanque casi estaba hecho.

Me gustó esta experiencia, los chavales son pura energía, los del último año me pidieron apuntes "esto está bien, pero sólo es práctica, nosotros queremos teoria, puede traeernos apuntes y nos los copiamos entre nosotros?" Me conmovieron, cuando tenga coche quiero venir un sábado a hacerles un cursillo teórico, y a comer una shima con ellos.

Continúa aquí

domingo, 1 de marzo de 2009

Bicis

É a época de chuvias e isto é un barrizal, e hai zonas realmente difíciles de pasar,aínda así o Sofiano (motorista) é un fiera e vai despaciño pasando por todo, el, mil bicis, chapas e mulleres con leña na cabeza.
O das bicis é incrible, as empregan para todo, dende levar a muller e dous fillos, ata para levar uns enormes cestos cheos de galiñas, comentario a parte para os homes do carbón, que meten 3 e ata 4 sacos de carbón sobre a bici e se tirán por esas carreteiras de lama, apeandose e empurrando nas costas arriba, que son a leche, para chegar a cidade e vender o carbón, gañandolle uns 50 meticais a cada saco (nin dous euros).



Ata os avós andan na bici, pura fibra, corpos moldeados a base de traballo.
O meu amigo Oscar (que dudo que lea isto algunha vez) alucinaria aquí, xa que el tamén é un fibroso ciclista da urbe viguesa, que case ten tanto valor como o dos carboeiros. A xente de aquí tamén fliparian con él e o pasarían moi ben.

Cando se achega un coche, mick mick, e o ciclista case se tira na herba alta do bordillo, facendo quebros imposibles, sen perder o control, nin a muller que vai detrás, nin o carbón nin nada.



Os nenos e as mulleres tamén se afastan, pero non o bordillo non, metense na herba ate case desaparecer, porque a lama non avisa e o carro pode deslizarse lateralmente e pasarlle por riba a un. As maes non teñen que dicirlle " ten cuidado cos coches neno, que fan pupa" que va eles o teñen clarisimo.

Os inventos que lle fan as bicis son variados, ferros para os pes do de atras, frenos vanguardistas con cadea e cable metálico, ou unha chancla vella atada enriba da roda onde pisar para frear, parrilas para levar a carga, de todo.

A golpe de pedal esta xente loita todos os días por sacar as súas familias adiante, e eu escoito triste que a xente aquí non traballa e por iso estan así, en fin...

O MEU QUERIDO OSCAR, PEDALEA CARA A LIBERDADE!!

Es la época de lluvias y esto es un barrizal, hay zonas realmente difíciles de pasar,aún así el Sofiano (motorista) es un fiera y va despacito pasando por todo, él, mil bicis, chapas y mujeres con leña en cabeza.

Lo de las bicis es increíble, las emplean para todo, desde llevar a la mujer y dos hijos, hasta para llevar unos enormes cestos llenos de gallinas, comentario a parte para los hombres del carbón, que meten 3 y hasta 4 sacos de carbón sobre la bici y se tirán por esas carreteras de lama, apeandose y empujando en las cuestas arriba, que son la leche, para llegar a la ciudad y vender el carbón, ganándole unos 50 meticais a cada saco (ni dos euros).

Hasta los abuelos andan en la bici, pura fibra, cuerpos moldeados a base de trabajo.
Mi amigo Oscar (que dudo que léela esto alguna vez) alucinaría aquí, ya que él también es un fibroso ciclista de la urbe viguesa, que casi tiene tanto valor como lo de los carboneros.
La gente de aquí también fliparian con él y lo pasarían muy bien.

Cuando se acerca un coche, mick mick, y el ciclista casi se tira en la hierba alta del bordillo, haciendo quiebros imposibles, sin perder el control, ni la mujer que va detrás, ni el carbón ni nada.

Los niños y las mujeres también se alejan, pero no al bordillo no, se meten en la hierba hasta casi desaparecer, porque la lama no avisa y el carro puede deslizarse lateralmente y pasarle por encima a uno.
Las maes no tienen que decirle " ten cuidado con los coches niño, que hacen pupa" que va, ellos lo tienen clarisimo.

Los inventos que le hacen a las bicis son variados y curiosos, hierros para los pies del de atrás, frenos vanguardistas con cadena y cable metálico, o una chancla vieja atada encima de la rueda donde pisar para frenar, parrilas para llevar la carga, de todo.

A golpe de pedal esta gente lucha todos los días por sacar a sus familias adelante, y yo escucho triste que la gente aquí no trabaja y por eso están así, en fin...

sábado, 21 de febrero de 2009

Teis-Lichinga

Fai moito tempo que penso en facer unha comparativa entre O Teis da miña nenez (non a zona Carrefour na que o queren convertir agora) e Lichinga, porque moitas veces descubrome vendo todo con eses ollos de neno da infancia e os parecidos son maiores do que se podería esperar...

As veces, paseando por aquí cheiro a lume de leña nas cociñas e lembrome da cociña de ferro da miña aboa por parte de pai, que vivía na baixada a praia da Punta. As tardes de inverno que eu pasaba a ver para o lume, case sen luz orredor. A miña aboa viña do campo, e inda que levaba moitisimo tempo en Teis, conservaba toda a esencia da terriña. Sempre coa súa bata de tela fina sen mangas e mandil ou faltriqueira. As mulleres aquí levan capulanas, as veces duas e ata tres, así que son como as saias antigas, con moitas capas. E sempre vin a miña aboa coa cabeza cuberta por un pano, cousa que aquí tamen fan, será que Galicia conservou arcaicas tradicións que nos unén o continente nai??Porque inda hai máis...

No mercado aquí todo está como o vello mercado de Teis, lembro aquelas vendedoras de peixe, mulleronas vivas e alborotadas, berrando de todo, prezos, nomes, brincadeiras, co peixe sobre xeo escarchado, en cestos, caixas de madeira, e capachos. A parte das legumes que moitas mulleres traían directamente da horta o mercado; inda hai hortas en Teis, pero basicamente para autoconsumo, porque as normas e regras da europa do capital, os medos dos consumidores que prefiren prástico de gran superficie a gusán na mazá... todo estes recordos siguen sendo o día a día aquí. Con mulleres levantando a capulana para sacar os cartiños dun pano na faltriqueira, só faltaba que foran pesetas!!

Levar as cousas na cabeza: é algo que miña nai inda fixo de nena, e aquí fai todo o mundo, e un xeito de librar as mans para poder coller cousas ou andar. Aquí ata levan o sacho na cabeza, leña de dimensión descomunais, e demáis.

Saudar cando se pasa: esa bonita costume, que no estress urbán se está perdendo e que eu recuperei na illa de Arousa, aquí sempre é "Bom dia, tudo Bem?" Boa tarde ou boa noite, según a hora. E as cousas se piden dicindo "Fas favor, e logo Obrigado" como os meus pais trataron de ensinarme. O que peor levo, e iso si que creo que se perdeu definitivamente na nosa terra é o de falar de Vossé a todo o mundo, a miña aboa creo que si a trataba de Ud. pero era a única persoa.

Os carros a reventar de xente: ainda teño na memoria cando iamos a praia ou o monte naquel mitico SEAT 850, cinco persoas, mesa e cadeiras de praia para todos, neveira de praia e bolsas de mimbre con comida, e xoguetes para os nenos. As veces viña a abuela e eramos 6, eu pasaba para enriba da neveira de praia, ata que comecei a deformala, o que ten crecer! Agora as parellas teñen un só fillo, agoviados, porque o maleteiro do monovolume queda pequeno para toda a parafernalia que queren levar para as 4 horas de praia programadas entre compra e retransmisión de partido ou programa.

Aquí a xente é eminentemente práctica. Se ven un carro de alguén coñecido que vai pasar, extenden a man aberta e a moven de arriba abaixo o para o carro din "Estou a pedir Boleia" e raro sería que o conductor non levase a persoa, é raro ver un carro cunha soa persoa, e en estradas menos.

As distancias insalvables: E aqueles tempos onde ir a Madrid era toda unha odisea, con Porto de Montaña, e carreteira sinuosa? Eu de pequeno pensaba que Rande estaba moi lonxe, porque en bici non podía chegar...
Aqui 75 Km soen ser como dúas horas, cun pouco de sorte, e a xente fala de moi moi lonxe a distancias de 100 ou 150 Km polos camiños de terra.

Os nenos a toda hora na rúa: Os meus veráns eran un puro axetreo polo barrio, correr brincar, guerras de terrón de area, pedras, pistolas de gomas, chapas, monopatín (antes de que fora skate) e a que me deu a liberdade, a bicicleta.
Aquí os rapaces brincan con calqueira cousa, entre eles, nunca ves un só, pelotas de verdade e de trapo, rodas dirixidas cun pao, coches feitos de arame de onde sae un pao longo para dirixilo, e moven as rodas e todo, son moi chulos, sorrisos e brincadeiras...

Apaña as cousas: Crecín nunha casa onde nada se tiraba. O meu pai é a persoa máis manitas que coñecin na miña vida, e quen ben me faría aquí para axudarme a fabricar imposibles. Sempre arranxaba todo, nun movemento preecoloxista, sen ter que ir de manifestacións, o seu xeito de vida era de respeto o mundo e moi sostible...
Por Lichinga adiante ves artesans que arranxan de todo, onte vin unha choza de madeira e teito de palla onde se leia "arranxamos telefones moviles" je,je hi tecnololli!! aquí arranxan todo prolongando a vida útil das cousas, ou inventando novas vidas para elas.

Os rapaces do muro: Pasamos un verán enteiro enriba dun muro dunha finca, que acabou sendo un edificio de catro pisos, dende alí veiamos o mundo pasar. Falabamos, riamos, gastabamos bromas as rapazas do barrio.
O murismo é un deporte nacional en Lichinga. Vellos, novos, homes, mulleres, todo un sen fin de persoas se ven a calquera hora do día sentados nun muro, falando e rindo, os máis próximos a oficina das pescas xa me coñecen e me saudan e gastanme brincadeiras, que eu respondo cun sorriso e saudando. Canto fai que non te subes a un muro? eu esta maña estiven a charlar dende o alto dunha baranda.

En fin, supoño que por estas cousas e algunhas máis cada día é unha emoción, un descubrimento, por iso ou porque sen darme conta estou vendo o meu pasado a tempo real, con ollos de neno e sorriso na cara.


ADICADO A MARÍA FALTRIQUEIRA... E A TODOS OS QUE AINDA TEDES OLLADA DE NENOS!!


Hace mucho tiempo que pienso en hacer una comparativa entre el Teis de mi niñez (no la zona Carrefour en la que lo quieren convertir ahora) y Lichinga, porque muchas veces me descubro viendo todo con esos ojos de niño de la infancia y los parecidos son mayores de lo que se podría esperar...

A veces, paseando por aquí el olor a fuego de leña en las cocinas me recuerda a la cocina de hierro de mi aboa por parte de padre, que vivía en la bajada a playa de la Punta. Las tardes de invierno que yo pasaba viendo para el fuego, casi sin luz alrededor. Mi abuela venía del campo, y aunque llevaba muchísimo tiempo en Teis, conservaba toda la esencia de la terriña.
Siempre con su bata de tela fina sin mangas y mandil o faltriqueira.
Las mujeres aquí llevan capulanas, a veces dos y hasta tres, así que son como las faldas antiguas, con muchas capas. mi abuela siempre la vi con la cabeza cubierta por un paño, cosa que aquí tambien hacen, será que Galicia conservó arcaicas tradiciones que nos unén al continente madre??Porque todavía hay más...

En el mercado aquí todo está como el viejo mercado de Teis, recuerdo aquellas vendedoras de pescado, mujeronas vivas y agitadas, chillando de todo, precios, nombres, bromas con el pescado sobre hielo escarchado, en cestos, cajas de madera, y capachos.
La parte de las legumbres que muchas mujeres traían directamente de la huerta al mercado; todavía hay huertas en Teis, pero básicamente para autoconsumo, porque las normas y reglas de la europa del capital, los miedos de los consumidores que prefieren plástico de gran superficie a gusano en la manzana... todo estos recuerdos siguen siendo el día a día aquí. Con mujeres levantando la capulana para sacar los dineritos de un paño en el bolsillo interior, sólo faltaba que fueran pesetas!!

Llevar las cosas en cabeza: es algo que mi madre todavía hizo de niña, y aquí hace todo el mundo, y una manera de librar las manos para poder coger cosas o andar. Aquí hasta llevan el sacho en cabeza, leña de dimensión descomunales, y demáis.

Saludar cuándo se pasa: esa bonita costumbre, que en el estress urbán se está perdiendo y que yo recuperé en la isla de Arousa, aquí siempre es "Bom día, tudo Bem?" Boa tarde o boa noite, según la hora. Y las cosas se piden diciendo "Fas favor, y luego "Obrigado" como mis padres trataron de enseñarme. Lo que peor llevo, y eso sí que creo que se perdió definitivamente en nuestra tierra es lo de hablar de Vossé a todo el mundo, a mi abuela creo que sí la trataba de Ud. pero era la única persona.

Los carros a reventar de gente: aún tengo en la memoria cuando íbamos a la playa o el monte en aquel mítico SEAT 850, cinco personas, mesa y sillas playeras para todos, nevera de playa y bolsas de mimbre con comida, y juguetes para los niños.
A veces venía la abuela y éramos 6, yo pasaba para encima de la nevera de playa, hasta que comencé la deformala, lo que tiene crecer!
Ahora las parejas tienen un solo hijo, agoviados, porque el maletero del monovolumen queda pequeño para toda la parafernalia que quieren llevar para las 4 horas playeras programadas entre compra y retransmisión de partido o programa.

Aquí la gente es eminentemente práctica. Si ven un carro de alguien conocido que va a pasar, extienden la mano abierta y la mueven de arriba abajo al parar el carro dicen "Estoy pidiendo Boleia" y raro será que el conductor no llevara la persona, es raro ver un carro con una sola persona, y en carreteras menos.

Las distancias insalvables: Y aquellos tiempos donde ir a Madrid era toda una odisea, con Puerto de Montaña, y carretera sinuosa? Yo de pequeño pensaba que Rande estaba muy lejos, porque en bici no podía llegar... Aquí 75 Km suenen ser cómo dos horas, con un poco de suerte, y la gente habla de muy muy lejos a distancias de 100 o 150 Km por los caminos de tierra.

Los niños a toda hora en la calle: Mis veranos eran un puro agetreo por el barrio, correr saltar, guerras de terrón de arena, piedras, pistolas de gomas, chapas, monopatín (antes de que fuera skate) y la que me dio la libertad, la bicicleta.
Aquí los chavales saltan con cualquier cosa, entre ellos, nunca ves uno solo, pelotas de verdad y de trapo, ruedas dirigidas con un palo, coches hechos de alambre de donde sale un palo largo para dirigirlo, y mueven las ruedas y todo, son muy chulos, sonrisas y bromas...

Arregla las cosas: Crecí en una casa donde nada se tiraba. Mi padre es la persona más manitas que conocí en mi vida, y que bien me haría aquí para ayudarme a fabricar imposibles. Siempre arreglaba todo, en un movimiento preecologista, sin tener que ir de manifestaciones, su manera de vida era de respeto al mundo y muy sostenible...
Por Lichinga adelante ves artesanos que arreglan de todo, ayer vi una choza de madera y techo de paja donde se leia "arreglamos telefones moviles" je,je hi tecnololli!! aquí arreglan todo prolongando la vida útil de las cosas, o inventando nuevas vidas para ellas.

Los chavales del muro: Pasamos un verano entero encima de un muro de una finca, que acabó siendo un edificio de cuatro pisos, desde allí veíamos el mundo pasar. Hablábamos, reíamos, gastábamos bromas las chavalas del barrio.
El murismo es un deporte nacional en Lichinga. Viejos, jóvenes, hombres, mujeres, todo un sin fin de personas se ven a cualquier hora del día sentados en un muro, hablando y riendo, los más próximos a la oficina de las pescas ya me conocen y me saludan y gastan bromas, que yo respondo con una sonrisa y saludando. Cuanto hace que no te subes a un muro? yo esta maña estuve charlando encima de una baranda.

En fin, supongo que por estas cosas y algunas más cada día es una emoción, un descubrimiento, por eso o porque sin darme cuenta estoy viendo mi pasado a tiempo real, con ojos de niño y sonrisa en la cara.

domingo, 15 de febrero de 2009

Triste Meponde

Ollo aquelas fotos do meu primeiro día no lago, casi recén chegado, o sol, a auga, os xogos cos nenos...estou triste. (http://susoteis.blogspot.com/2008/12/domingueiting.html)

Onte souben que había un brote de Colera forte en Meponde, con varios mortos e uns corenta casos de enfermos.
Médicos sen Fronteiras xa está alá. Montaron unha tenda para os enfermos e un centro de auga para abastecer a este e a poboación que se poida. Dos catro pozos que hai na zona tres estan contaminados, o estado da auga do lago tamén é malo.

Por sorte, ou porque está de visita aqui a Viceministra de sanidade, o ministerio de Sanidade de Moçambique está tamén traballando alá, e desta vez estanse a dar os pasos correctos, como avisar a poboación pola radio para que tome precaucións.
Noutro caso no que traballa MSF en Coamba dende fai como tres ou catro meses, o ministerio fixo mutis polo foro, e se silenciou o caso, coas nefastas consecuencias que iso trae para a poboación. Isto non é moi difícil de facer aquí se pensamos que a única radio que existe está dirixida pola FRELIMO, partido no poder dende a independencia que está presente en toda a vida do país.

Como lle explicas as xentes que alí viven que non poden facer o que levan facendo toda a vida, o que facían os seus pais e os pais destes? É unha xente que vive no Lago, TODO o fan no Lago.
Lávase eles, lavan as roupas, recollen auga, pescan, xogan, e tamén o empregan como casa de vaño (WC), coas consecuencias que agora se están vendo.

Estou triste, non tanto polo feito de que por precaución non se poda ir nos días libres a pasar unha maravillosa xornada no lago, iso é o de menos, estou así porque o ver a foto daqueles cativos penso no que están pasando, e na posibilidade de non ver a algún de eles cando volte por alá.

MEPONDE NO CORAÇÃO:

Miro aquellas fotos de mi primer día en el lago, casi recién llegado, el sol, el agua, los juegos con los niños...estoy triste.(http://susoteis.blogspot.com/2008/12/domingueiting.html)

Ayer supe que había un brote de Colera fuerte en Meponde, con varios muertos y unos cuarenta casos de enfermos. Médicos sin Fronteras ya está allá.
Montaron una tienda para los enfermos y un centro de agua para abastecer a este y la población que se pueda. De los cuatro pozos que hay en la zona tres estan contaminados, el estado del agua del lago también es malo.

Por suerte, o porque está de visita aqui la Viceministra de sanidad, el ministerio de Sanidad de Moçambique está también trabajando allá, y de esta vez se están dando los pasos correctos, como avisar la población por la radio para que tome precauciones.
En otro caso en el que trabaja MSF en Coamba desde hace como tres o cuatro meses, el ministerio hizo mutis por el foro, y se silenció el caso, con las nefastas consecuencias que eso trae para la población.
Esto no es muy difícil de hacer aquí si pensamos que la única radio que existe está dirigida por la FRELIMO, partido en el poder desde la independencia que está presente en toda la vida del país.

Como le explicas a las gentes que allí viven que no pueden hacer lo que llevan haciendo toda la vida, lo que hacían sus padres y los padres de estos? Es una gente que vive en el Lago, TODO lo hacen en el Lago.
Se lava ellos, lavan las ropas, recogen agua, pescan, juegan, y también lo emplean como casa de vaño (WC), con las consecuencias que ahora se están viendo.

Estoy triste, no tanto por el hecho de que por precaución no se pueda ir en los días libres a pasar una maravillosa jornada en el lago, eso es el de menos, estoy así porque al ver las fotos de aquellos pequeños pienso en lo que están pasando, y en la posibilidad de no ver a alguno de ellos cuando voelva por allá.

sábado, 14 de febrero de 2009

Momentos máxicos

Onte pola noite, despois de pasar toda a tarde diante do ordenador traballando no texto que se vai entregar na reunión de presentación do proxecto o luns, decidín que precisaba un pouco de aire fresco.
Así que saín un rato a pasear.
Cando me achegaba o cartel do Supermarket Satsin("o pracer de ser os millores", a de ser polos precios) vin pasar algo grande, e pardo diante miña, e ali pousouse, na estrada, un moucho do tamaño dun can medio.
Ante o meu asombro olleino para tentar de quedarme coas catro cousas que podían axudarme a identificalo.
El moi tranquilo subiuse a berxa do super e alí quedamos os dous, fitando un para o outro, sen movernos, por tres ou catro minutos maravillosos e eternos.
Os seus ollos amarelos me ollaban con curiosidade.

Ai xente que diria que boa casualidade, eu non creo nas casualidades, nin tampouco no destino predeterminado, pero esto non aconteceu porque si. Onte necesitaba algo que me dixera: Ei meu que estas en África, recordas?
E o meu amigo moucho dixomo cunha mirada incrible, viva, natural, de fronte.

Funme cun sorriso ata a Paderia Maria a mercar pan, que para o meu gustazo era quentiño recen feito.
Doulle gracias a vida, polos mouchos e polos pans quentes.

PARA OS QUE CREEN NA MAXIA DO MOMENTO

Ayer por la noche, después de pasar toda la tarde delante del ordenador trabajando en el texto que se va a entregar en la reunión de presentación del proyecto el lunes, decidí que necesitaba un poco de aire fresco.

Así que salí un rato a pasear.
Cuando me acercaba al cartel del Supermarket Satsin("el placer de ser los mejores", a de ser por los precios) vi pasar algo grande, y pardo delante mía alli se posó, en la carretera, un buho del tamaño de un perro medio.
Ante mi asombro observé para intentar quedarme con las cuatro cosas que podían ayudarme a identificarlo.
Él muy tranquilo se subió a la berja del super y allí nos quedamos los dos, mirando el uno para el otro, sin movernos, por tres o cuatro minutos maravillosos y eternos.
Sus ojos amarillos me veían con curiosidad.
Habrá gente que dirá que buena casualidad, yo no creo en las casualidades, ni tampoco en el destino predeterminado, pero esto no pasó porque sí.
Ayer necesitaba algo que me dijera: Ei meu que estas en África, recuerdas?

Y mi amigo el buho me lo dijo con una mirada increíble, viva, natural, de frente.

Me fui con una sonrisa hasta a Paderia Maria a comprar pan, que para mi gustazo era calentito recien hecho.
Le doy gracias la vida, por los buhos y por los panes calientes.